27 Mart 2020

SİRKÜLER NO: 2020 / 043– VUK

Konu: 7226 sayılı Kanunla asgari ücret destek tutarı, kısa çalışma ödeneği, telafi çalışma süresi ve konaklama vergisi yürürlük tarihi konularında düzenlemeler yapılmıştır.

26 Mart 2020 tarih ve 31080 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan düzenlemelerden öne çıkan hususlar aşağıdaki şekilde özetlenmiştir.

1) 2020 yılında uygulanacak asgari ücret destek tutarı 75 TL olarak belirlenmiştir.

7226 sayılı Kanunun 29’uncu maddesiyle, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa eklenen geçici 80’inci madde ile asgari ücret desteğinin 2020 yılında da devam ettirilmesi sağlanmıştır.

Buna göre, 5510 sayılı Kanun’un (4/a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;

a) 2019 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde prime esas günlük kazancı 128 TL (aylık 3.840 TL) ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2020 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

b) 2020 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan iş yerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

2020 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için günlük 2,50 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilecek ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacaktır. Ancak (a) bendinde belirtilen prime esas günlük kazanç tutarı 6356 sayılı Kanun hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesine tabi özel sektör işverenlerine ait iş yerleri için 256 TL (aylık 7.680 TL) olarak esas alınacaktır.

Buna düzenlemeye göre 2020 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için günlük 2,50 TL (aylık 75 TL) işverenlerin SGK’ye ödeyecekleri sigorta primlerinden asgari ücret desteği olarak mahsup edilecektir.

Asgari ücret desteğinden yararlanılamayacak haller ise aşağıdaki gibidir:

- Geçici 80’inci madde kapsamında destekten yararlanılacak ayda/dönemde, 2019 yılı Ocak ila Kasım ayları/döneminde aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı sayısının altında bildirimde bulunulması halinde,

- Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad ve unvan altında ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması halinde,

- Şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi İşsizlik Sigortası Fonu katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya sigortalıların prime esas kazançlarını 2020 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için eksik bildirdiği tespit edilen iş yerleri hakkında,

- İşverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili 2020 yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemine ait aylık prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini yasal süresi içerisinde vermemesi halinde,

- Sigorta primlerini yasal süresinde ödememesi halinde,

- Denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediğinin veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığının tespit edilmesi halinde,

- Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunması halinde,

asgari ücret desteğinden yararlanılamayacaktır.

2) Coronavirüs tedbirleri kapsamında kısa çalışma ödeneği yeniden düzenlenmiştir.

Bilindiği üzere, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun ek 2’nci maddenin üçüncü fıkrasında işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için öngörülen hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödenmiş olunması şartı aranmaktaydı.

7226 sayılı Kanunun 41’inci maddesiyle, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na 29 Şubat 2020 tarihinden itibaren uygulanmak üzere eklenen “geçici madde 23” ile kısa çalışma ödeneğinden yararlanma şartları esnetilmiştir.

Söz konusu “geçici madde 23” kapsamında; 30 Haziran 2020'ye kadar geçerli olmak üzere, yeni tip Corona virüs (Covid-19) kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle yapılan kısa çalışma başvuruları için, işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için öngörülen hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi hükmü, kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 60 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödenmiş olması şeklinde uygulanacaktır.

Bu koşulu taşımayanlar, kısa çalışma süresini geçmemek üzere son işsizlik ödeneği hak sahipliğinden kalan süre kadar kısa çalışma ödeneğinden yararlanmaya devam edeceklerdir. Kısa çalışma uygulamasından yararlanabilmek için iş yerinde kısa çalışma uygulanan dönemde, işveren tarafından işçi çıkarılmaması gerekmektedir. Kısa çalışma ödeneğinden yararlanmak için yapılacak başvurular, başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde sonuçlandırılacak olup başvuru tarihini, Cumhurbaşkanı 31 Aralık 2020'ye kadar uzatmaya yetkili olacaktır.

3) Telafi çalışması süresi iki aydan dört aya çıkarılmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 64’üncü maddesine göre, zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren iki ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir. Bu çalışmalar fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmamaktadır.

Telafi çalışmaları, günlük en çok çalışma süresini aşmamak koşulu ile günde üç saatten fazla olamamakta olup tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamamaktadır.

7226 sayılı Kanunun 43’üncü maddesiyle, 4857 sayılı İş Kanununun 64 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “iki” ibaresi “dört” şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya birinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiştir.

“Cumhurbaşkanı bu süreyi iki katına kadar artırmaya yetkilidir.”

Bu kapsamda, işçilerin ücret kaybının ve işletmelerin işgücü kaybının en aza indirilmesi ile işletmelerin değişen şartlara ve olağanüstü durumlara uyum yeteneğinin artırılması amacıyla, telafi çalışması süresi iki aydan dört aya çıkarılmış olup Cumhurbaşkanı bu süreyi iki katına kadar artırmaya yetkili kılınmıştır.

4) 1 Nisan 2020’de yürürlüğe girmesi planlanan “Konaklama Vergisi” 1 Ocak 2021 tarihine ertelenmiştir.

“Dijital Hizmet Vergisi İle Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkındaki 7194 Sayılı Kanun” 07.12.2019 tarihli ve 30971 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştı (Bakınız 2019-098 No.lu sirkülerimiz).

7194 Sayılı Kanun’un 9’uncu maddesiyle, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunun İkinci Kısmının İkinci Bölümünün mülga başlığı “Konaklama Vergisi” şeklinde ve mülga 34’üncü maddesi başlığı ile birlikte yeniden düzenlenerek; otel, motel, tatil köyü, pansiyon, apart otel, misafirhane, kamping, dağ evi, yayla evi gibi konaklama tesislerinde verilen geceleme hizmeti ile bu hizmetle birlikte satılmak suretiyle konaklama tesisi bünyesinde sunulan diğer tüm hizmetler (yeme, içme, aktivite, eğlence hizmetleri ve havuz, spor, termal ve benzeri alanların kullanımı gibi) 1 Nisan 2020 tarihinden itibaren % 2 oranında (7194 sayılı Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca %2 olarak belirlenen oran 1 Nisan 2020 - 31 Aralık 2020 tarihleri arasında %1 olarak uygulanacaktı) konaklama vergisine tabi tutulmuştu (Bakınız 2019-101 No.lu sirkülerimiz).

7226 sayılı Kanunun 51’inci maddesiyle, 1 Nisan 2020’de yürürlüğe girmesi planlanan “Konaklama Vergisi” 1 Ocak 2021 tarihine ertelenmiştir.

5) Esnaf Ahilik Sandığına ilişkin hükümler 1 Ocak 2021 tarihine kadar ertelenmiştir.

8 Mart 2017 tarih ve 30001 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6824 sayılı “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” un 9 uncu maddesi ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen “Esnaf Ahilik Sandığı” başlıklı ek 6’ncı madde ile; 1 Ocak 2018 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde Esnaf Ahilik Sandığının gerektirdiği görev ve hizmetler için mali kaynak sağlamak, piyasa şartlarında kaynakları değerlendirmek ve bu Kanunun öngördüğü ödemelerde bulunmak üzere Esnaf Ahilik Sandığı kurulmuştu (Bakınız 2017-053 No.lu sirkülerimiz).

7194 Sayılı Kanun’un 17’inci maddesiyle, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen “geçici madde 22” ile ek 6’ncı madde hükümleri ile 5510 sayılı Kanundaki Esnaf Ahilik Sandığına ilişkin hükümler 1 Ocak 2021 tarihine kadar uygulanmayacaktır.

Yer verilen konularda ek bilgi istenildiğinde lütfen bizimle temasa geçiniz.

Saygılarımızla,

SİGMA

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.