|
Gümrük ve Ticaret Bakanlığından:
TİCARİ
İŞLEMLERDE REHİN HAKKININ KURULMASI VE TEMERRÜT
SONRASI HAKLARIN KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı,
Kanunda belirtilen rehin sözleşmesine, rehin hakkının
kurulmasına, rehin sistemlerine, rehin sözleşmesinin Rehinli
Taşınır Siciline tesciline, borçlunun temerrüdü sonrası rehin alacaklısı
ile rehin verenlerin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Kanunun
3 üncü maddesinde sayılan taraflar arasında akdedilen ve rehne konu taşınır
varlığı rehin alacaklısına teslim etmeksizin özel siciline tescil edilmek
suretiyle kurulan rehinlere uygulanır.
(2) Bu Yönetmelik hükümleri;
a) Birinci fıkra kapsamında
olmayan rehin,
b) Sermaye piyasası araçları ile
türev araçlara ilişkin finansal sözleşmeleri konu edinen rehin sözleşmeleri
ile mevduat rehni,
c) 22/11/2001 tarihli ve 4721
sayılı Türk Medeni Kanununa göre kurulmuş taşınır rehni,
ç) 13/10/1983 tarihli ve 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre kurulmuş araç rehni,
d) 14/10/1983 tarihli ve 2920
sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa göre kurulan hava aracı ipoteği,
e) 13/1/2011 tarihli ve 6102
sayılı Türk Ticaret Kanununa göre kurulan gemi ipoteği,
f) 4/6/1985 tarihli ve 3213
sayılı Maden Kanununa göre kurulan maden hakları ve cevher rehni,
sözleşmelerine uygulanmaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 20/10/2016
tarihli ve 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanununun 4 üncü
maddesinin beşinci fıkrasına ve 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret
Bakanlığını,
b) Çiftçi: 18/4/2006 tarihli ve
5488 sayılı Tarım Kanununa göre faaliyet gösteren çiftçiyi,
c) ÇKS numarası: 5488 sayılı
Tarım Kanunu uyarınca kurulan Çiftçi Kayıt Sistemi kayıt numarasını,
ç) Esnaf: 7/6/2005 tarihli ve
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre faaliyet
gösteren esnaf ve sanatkarı,
d) Güvenli elektronik imza:
15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 4 üncü maddesinde
tanımlanan elektronik imzayı,
e) İlgili: Rehin alacaklısı,
rehin veren borçlu veya borçlu lehine rehin veren üçüncü kişiyi,
f) Kanun: 6750 sayılı Ticari
İşlemlerde Taşınır Rehni Kanununu,
g) Kimlik numarası: Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşları için Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını,
yabancı uyruklu kişiler için yabancı kimlik numarasını,
ğ) Kredi kuruluşu: 19/10/2005
tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu uyarınca faaliyet gösteren
bankalar ve finansal kuruşlar, 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal
Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu uyarınca faaliyet
gösteren finansal kuruluşlar ile kredi ve kefalet sağlayan kamu veya özel
kurum ve kuruluşları,
h) Kredi ve kefalet sağlayan
kamu veya özel kurum ve kuruluşlar: Özel kanunları uyarınca kredi ve
kefalet sağlayan kamu kurum veya kuruluşları ile özel hukuk kişilerini,
ı) Lehine rehin verilen: Üçüncü
kişi tarafından bir borca güvence teşkil etmek amacıyla lehine taşınır
varlığın rehin gösterildiği borçluyu,
i) MERSİS: Merkezi Sicil Kayıt
Sistemi (MERSİS) tarafından ticaret siciline kayıtlı tacirlere verilen
tekil numarayı,
j) Rehin alacaklısı: Rehne konu
varlığın mülkiyetini devralma, alacağını 5411 sayılı Bankacılık Kanunu
uyarınca faaliyet gösteren varlık yönetim şirketlerine veya uygun gördüğü
başka bir üçüncü kişiye devretme, rehinli taşınır varlıkları kiralama ve
lisans haklarını kullanabilme, rehinli taşınır varlığı denetleme, değerini
tespit ettirme veya genel hükümler çerçevesinde paraya çevirme yetkisi ile
bunlarla sınırlı olmaksızın Kanun ve genel hükümlerde belirtilen hak ve
yetkilere sahip alacaklıyı ve haleflerini,
k) Rehin hakkı: Taşınır varlığın
türünden, rehin verenin veya rehin alacaklısının durumundan, rehinle
güvence altına alınan borcun niteliğinden veya tarafların onu rehin hakkı
olarak adlandırmasından bağımsız olarak bir borcun ödenmesini veya ifa
edilmesini güvence altına almak amacıyla rehinli alacağın devrinde
devredenin 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 189 uncu
maddesinde belirtilen hakları da dâhil olmak üzere, taşınır varlık üzerinde
zilyetliğin devrine gerek olmaksızın Sicile tescil ile tesis edilen sınırlı
ayni hakkı,
l) Rehin sözleşmesi: Rehin
hakkını tesis etmek amacıyla rehin veren ile alacaklı arasında imzalanan
sözleşmeyi,
m) Rehin veren: Mevcut veya
müstakbel bir borca güvence teşkil etmek amacıyla taşınır varlığını rehin
gösteren borçlu veya üçüncü kişiyi,
n) Serbest meslek erbabı:
31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre tanımlanan
serbest meslek erbabını,
o) Sicil: Rehinli Taşınır
Sicilini,
ö) Tacir: 6102 sayılı Türk
Ticaret Kanununa göre tacir kabul edilen kişiyi,
p) Taşınır varlık: Kanunun 5
inci maddesinde sayılan varlıkları,
r) Üretici örgütü: 4/8/2012
tarihli ve 28374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sebze ve Meyve Üretici
Örgütleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yer alan üretici örgütü belgesine
sahip kooperatifler ve tarımsal üretici birlikleri ile üretici ve
yetiştiricilerin ilgili kanunlara dayanarak kurdukları tarımsal amaçlı
kooperatif ve birlikleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Rehin Hakkı, Rehin Sözleşmesi ve Rehin Sistemleri
Rehin hakkının kurulması
MADDE 5 – (1) Rehin hakkının
kurulmasının aşamaları şunlardır:
a) Rehinle güvence altına
alınabilecek mevcut veya müstakbel bir borcun varlığı.
b) İradenin mevcut veya
müstakbel bir borcun ödenmesini veya ifa edilmesini güvence altına almak
amacıyla taşınır varlık üzerinde zilyetliğin devrine gerek olmaksızın
sınırlı ayni hak tesis etme yönünde oluşması.
c) Rehin sözleşmesinin
hazırlanması ve imzalanması.
ç) Rehin sözleşmesinin Sicile
tescil edilmesi.
Borcun mevcudiyeti
MADDE 6 – (1) Kanuna ve bu
Yönetmeliğe göre geçerli bir rehin hakkı, mevcut veya müstakbel bir borca
güvence teşkil etmek için kurulur.
İrade beyanı
MADDE 7 – (1) Kanuna ve bu
Yönetmeliğe göre geçerli bir rehin hakkı kurulabilmesi için taraf
iradelerinin mevcut veya müstakbel bir borcun ödenmesini veya ifa
edilmesini güvence altına almak amacıyla Kanunun 5 inci maddesinde
belirtilen taşınır varlıklar üzerinde zilyetliğin devrine gerek olmaksızın
sınırlı ayni hak tesis etme yönünde olması gerekir.
Rehin sözleşmesinin hazırlanması
MADDE 8 – (1) Rehin sözleşmesi
elektronik ortamda ya da yazılı olarak hazırlanır.
(2) Sicile tescil edilmesi için
elektronik ortamda hazırlanan rehin sözleşmesi güvenli elektronik imza ile
imzalanır.
(3) Sicile tescil edilmesi için
yazılı olarak hazırlanan rehin sözleşmesi, Sicil yetkilisi huzurunda
imzalanır veya taraf imzaları noterce onaylanır.
(4) Kanuna ve bu Yönetmeliğe
göre geçerli bir rehin sözleşmesinin hazırlanabilmesi için bir borcun
ödenmesini veya ifa edilmesini güvence altına almak amacıyla taşınır varlık
üzerinde zilyetliğin devrine gerek olmaksızın sınırlı ayni hak tesis etme
yönündeki karşılıklı irade beyanlarının rehin sözleşmesinde belirtilmesi
gerekir.
Rehin sözleşmesinde yer alacak
unsurlar
MADDE 9 – (1) Rehin sözleşmesinde
aşağıdaki hususlara yer verilmesi zorunludur:
a) Rehin alacaklısının;
1) Tacir olması halinde ticaret
unvanı, MERSİS numarası, adresi ile varsa temsil ve ilzama yetkili temsilcinin
adı, soyadı, kimlik numarası ve imzası,
2) Kredi ve kefalet sağlayan
kamu veya özel kurum ve kuruluşlar olması halinde kurum adı, adresi ve
yetkili kişinin adı, soyadı, kimlik numarası ve imzası,
3) Esnaf olması halinde, kimlik
numarası, adı, soyadı, imzası ve adresi ile varsa temsil ve ilzama yetkili
temsilcinin adı, soyadı, kimlik numarası ve imzası,
b) Rehin veren borçlu ise
borçlunun;
1) Tacir olması halinde ticaret
unvanı, MERSİS numarası, adresi ile varsa temsil ve ilzama yetkili
temsilcinin kimlik numarası, adı, soyadı ve imzası,
2) Esnaf olması halinde, kimlik
numarası, adı, soyadı, imzası ve adresi ile varsa temsil ve ilzama yetkili
temsilcinin kimlik numarası, adı, soyadı ve imzası,
3) Çiftçi olması halinde kimlik
numarası, ÇKS numarası, adı, soyadı, imzası, adresi ile varsa temsil ve
ilzama yetkili temsilcinin kimlik numarası, adı, soyadı ve imzası,
4) Serbest meslek erbabı olması
halinde kimlik numarası, adı, soyadı, imzası ve adresi ile varsa temsil ve
ilzama yetkili temsilcinin kimlik numarası, adı, soyadı ve imzası,
5) Sebze ve Meyve Üretici
Örgütleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yer alan üretici örgütü belgesine
sahip üretici örgütü olması halinde üretici örgütü belge numarası, adresi
ile varsa temsil ve ilzama yetkili temsilcinin kimlik numarası, adı, soyadı
ve imzası,
c) Üçüncü kişinin borçlu lehine
taşınır varlığını rehin göstermesi halinde üçüncü kişinin kimlik numarası,
adı, soyadı, imzası ve adresi ile varsa temsil ve ilzama yetkili
temsilcinin kimlik numarası, adı, soyadı ve imzası,
ç) Rehnin dayandığı sözleşme
konusu,
d) Güvence altına alınan
alacağın miktarının belirli olması halinde borç ve güvence miktarı,
e) Güvence altına alınan
alacağın belirli olmaması halinde rehnin ne miktar için güvence teşkil
ettiği,
f) Rehin tutarının para cinsi,
g) Rehne konu varlık ile bu
varlığın ayırt edici özellikleri,
ğ) Rehin kuruluşunda belirlenen
rehin sistemi ile sabit derece sisteminin kabul edilmiş olması halinde
derecenin itibari değeri ve rehin alacaklısının derece ve sırası,
h) Ticari İşlemlerde Taşınır
Varlıkların Değer Tespiti Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde bir
değerleme yapılmış ise taşınır varlığının tespit edilen değeri,
ı) Varsa temerrüt durumunda
mülkiyeti devralma hakkının kullanılacağı kaydı,
i) Rehin hakkının Sicile
tescilinden doğan masrafların hangi tarafa ait olduğu.
(2) Rehin sözleşmesinde, rehne
konu taşınır varlığın alt veya art rehne konu edilmeyeceği ile rehin
verenin rehne konu taşınır varlık üzerindeki tasarruf yetkisinin
kısıtlandığına dair kayıtlara yer verilemez.
(3) Kanuna ve bu Yönetmeliğe
aykırı olmayan diğer hak ve yükümlülükler ile diğer hususlar taraflarca
sözleşmede belirtilebilir.
Rehin sözleşmesinin tarafları
MADDE 10 – (1) Kanuna ve bu
Yönetmeliğe göre geçerli bir rehin hakkının kurulabilmesi için rehin
alacaklısı şu kişiler olabilir:
a) Kredi kuruluşları.
b) Tacir.
c) Esnaf.
(2) Kanuna ve bu Yönetmeliğe
göre geçerli bir rehin hakkının kurulabilmesi için rehin veren şu kişiler
olabilir:
a) Tacir.
b) Esnaf.
c) Çiftçi.
ç) Üretici Örgütü.
d) Serbest Meslek Erbabı.
(3) Rehin hakkı ancak şu kişiler
arasında kurulabilir;
a) Rehin alacaklısı bir kredi
kuruluşu ile rehin veren tacir, esnaf, çiftçi, üretici örgütü veya serbest
meslek erbabından herhangi biri,
b) Rehin alacaklısı tacir ile
rehin veren tacir,
c) Rehin alacaklısı tacir ile
rehin veren esnaf,
ç) Rehin alacaklısı esnaf ile
rehin veren tacir,
d) Rehin alacaklısı esnaf ile
rehin veren esnaf.
(4) Rehin hakkı kurabilecek
üçüncü fıkrada sayılan kişiler dışında Kanun uyarınca bir rehin hakkı
kurulamaz.
(5) Herhangi bir kimse, ikinci
fıkrada sayılan kişiler lehine 11 inci maddede sayılan taşınırlarından
birini veya birkaçını rehin olarak gösterebilir.
Rehne konu edilebilecek
varlıklar
MADDE 11 – (1) Rehin hakkı aşağıda
belirtilen taşınır varlıkların biri veya birden fazlası üzerinde
kurulabilir:
a) Alacaklar.
b) Çok yıllık ürün veren
ağaçlar.
c) Fikri ve sınai mülkiyete konu
haklar.
ç) Hammadde.
d) Her türlü kazanç ve iratlar.
e) Başka bir sicile kaydı
öngörülmeyen ve idari izin belgesi niteliğinde olmayan her türlü lisans ve
ruhsatlar.
f) Kira gelirleri.
g) Kiracılık hakkı.
ğ) Makine ve teçhizat, araç,
ekipman, alet, iş makinaları, elektronik haberleşme cihazları dâhil her
türlü elektronik cihaz gibi menkul işletme tesisatı.
h) Sarf malzemesi.
ı) Stoklar.
i) Tarımsal ürün.
j) Ticari değeri olan her tür
hayvan.
k) Ticaret unvanı ve/veya
işletme adı.
l) Ticari işletme veya esnaf
işletmesi.
m) Ticari plaka ve ticari hat.
n) Ticari proje.
o) Vagon.
ö) Bu fıkrada sayılanlardan
üçüncü kişiler zilyetliğindeki taşınır varlık, hak ve paylı mülkiyet
hakları.
(2) Borç miktarının belirli
olması halinde birinci fıkrada sayılan varlıklardan ancak borç miktarının
tamamına ek olarak azami beşte bir oranına yetecek kadarı üzerinde rehin
kurulabilir.
Müstakbel taşınır varlıkların
rehni
MADDE 12 – (1) Henüz malikin mülkiyetinde
bulunmayan ancak ileride mülkiyete konu olabilecek 11 inci maddede sayılan
taşınır varlıklar da rehin konusu edilebilir. Bu halde malik, diğer
tasarruf işlemlerini ancak müstakbel taşınır varlığı mülkiyete konu
ettikten sonra kullanabilir.
Getirinin rehni
MADDE 13 – (1) Mevcut veya müstakbel
taşınır varlıkların getirileri kendi başına ya da getirisi olduğu taşınır
varlık ile birlikte rehin konusu olabilir. Aksi kararlaştırılmadıkça
taşınır varlık üzerindeki rehin hakkı, doğrudan getiri üzerinde rehin hakkı
vermez.
Bütünleyici parça ve eklentinin
rehni
MADDE 14 – (1) Taşınır varlık
üzerindeki rehin hakkı, o varlığın bütünleyici parçasını da kapsar.
Bütünleyici parçanın ayırt edici özelliklerinin bulunması halinde bunlar
ayrıca rehin sözleşmesinde belirtilir.
(2) Aksi kararlaştırılmadıkça,
rehin sözleşmesi akdedilirken taşınır varlıkta bulunan eklentiler ile
sözleşmenin akdedilmesinden sonra ilave edilen eklentiler rehin kapsamında
değildirler.
Birleşme ve karışma
MADDE 15 – (1) Rehinli taşınır
varlığın işlendiği, başka bir varlık ile birleştiği veya karıştığının
öğrenildiği an rehin alacaklısı Ticari İşlemlerde Taşınır Varlıkların Değer
Tespiti Hakkında Yönetmelik hükümleri gereği yeni varlığın değeri ile
işleme, karışma ve birleşme oranları tespit ettirir.
(2) Bir kimse Sicile kayıtlı
rehinli taşınır varlığı işler veya başka bir şekle sokarsa, emeğin değeri o
rehinli taşınır varlığın değerinden fazla olsa bile rehin hakkı, yeni
varlık üzerinde değeri oranı üzerinden paylı rehin olarak devam eder.
Tazminat ve sebepsiz zenginleşmeden doğan talep hakları saklıdır.
(3) Bir rehinli taşınırın diğer
bir taşınırla bütünleyici parçası olacak şekilde karışması hâlinde; rehin
hakkı, o taşınır varlığın tamamı üzerinde Ticari İşlemlerde Taşınır
Varlıkların Değer Tespiti Hakkında Yönetmelik hükümleri gereği yapılan
değerleme sonucunda tespit edilen değerin yeni varlığın değerine oranı
üzerinden paylı rehin olarak devam eder.
(4) Bir rehinli taşınırın misli
olan diğer bir taşınırla bütünleyici parça olmayacak şekilde karışması
halinde karışma oranı kadar yeni varlığın değeri üzerinde paylı rehne sahip
olur.
(5) Bir rehinli taşınırın başka
bir taşınırla birleşmesi halinde rehin alacaklısı taşınırın değerinin diğer
taşınırın değerinden daha az olması halinde o taşınırı ayırabilir.
(6) Bir taşınırın başka bir
taşınırla birleşmesi ve rehin alacaklısı taşınırın değerinin diğer
taşınırın değerinden daha fazla olması halinde rehin alacaklısı birleşilen
taşınır varlığın bedelini ödeyerek o varlığın mülkiyetini edinebilir.
(7) Birleşen veya karışan
rehinli taşınır varlıklar üzerinde yeni bir rehin hakkının kurulması
halinde kurulan rehin hakkı mevcut rehinlerden sonra gelir.
Alacakların rehni
MADDE 16 – (1) Her tür sözleşmeden
doğan mevcut veya müstakbel alacaklar rehne konu edilebilir. 21/7/1953
tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu hükümleri saklıdır.
(2) Belirli bir iş veya konu ile
sınırlandırılmaksızın bütün müstakbel alacakların rehne konu edildiğine
dair rehin sözleşmeleri geçersizdir.
Ticari işletme ve esnaf
işletmesinin rehni
MADDE 17 – (1) Ticari işletme ve
esnaf işletmesinin tamamı üzerinde rehin kurulması hâlinde, rehnin kuruluşu
anında işletmenin faaliyetine tahsis edilmiş olan taşınır ve taşınmaz
varlıklar rehnedilmiş sayılır.
(2) Bu varlıklar üzerinde diğer
kanunlar uyarınca önceden bir rehin hakkı tesis edilmiş olması hâlinde
Kanun ve bu Yönetmelik çerçevesinde tesis edilerek bildirilen rehin sonraki
sırada yer alır.
(3) Borç miktarının belirli
olması halinde 11 inci maddede yer alan diğer taşınır varlıklardan biri
veya birden fazlasının borç miktarının tamamına ek olarak beşte birinden
fazlasını karşılaması hâlinde işletmelerin tümü üzerinde rehin kurulamaz.
Rehin sözleşmesinin hazırlanması
MADDE 18 – (1) Rehin sözleşmesi yazılı
olarak aşağıdaki şekillerde hazırlanır:
a) Taraf imzalarının noterce
onaylanması.
b) Sicil yetkilisi huzurunda
rehin sözleşmesinin imzalanması.
(2) Elektronik ortamda
düzenlenen rehin sözleşmesi güvenli elektronik imza ile imzalanır. Bu
halde, sözleşmenin 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 5 inci maddesinin
ikinci fıkrasına aykırı olduğu iddia edilemez.
Rehin sözleşmesinin tescil
edilmesi
MADDE 19 – (1) 18 inci maddenin
birinci fıkrasına göre yazılı olarak hazırlanan rehin sözleşmesi Sicil
yetkilisi tarafından Sicile tescil edilir.
(2) 18 inci maddenin ikinci
fıkrasına göre elektronik ortamda hazırlanan ve taraflarca güvenli
elektronik imza ile imzalanan rehin sözleşmesi, Sicil yetkilisi tarafından
Sicile tescil edilir.
Muafiyetler
MADDE 20 – (1) Taraflardan borç
ikrarını içerse dahi rehin sözleşmesinin düzenlenmesi, Sicile tescil
edilmesi ve Sicilde tesis edilen işlemler sebebiyle herhangi bir vergi,
resim, harç ve değerli kâğıt bedeli tahsil edilmez.
Rehin hakkının geçerlilik süresi
MADDE 21 – (1) Rehin hakkı, rehin
sözleşmesinde süre kaydı konulması halinde belirlenen süre boyunca
geçerlidir.
(2) Bir borca rehin
sözleşmesinde belirlenen süre sonuna kadar güvence teşkil eden rehinlerde,
borçlunun temerrüdü halinde borçlu tarafından rehin sözleşmesinde
belirlenen sürenin sona erdiği iddiası ile terkin talebinde bulunulamaz.
(3) Rehin hakkı geçerlilik
süresinin taraflarca uzatılması halinde ilerleme sisteminde sonraki sırada
başka rehin alacaklısı varsa lehine geçerlilik süresi uzatılan rehin
alacaklısının sırası son sıraya düşer. Sabit derece sisteminde rehin
alacaklısının derece ve sırası korunur.
Rehin hakkının sona ermesi
MADDE 22 – (1) Kanun ve bu
Yönetmeliğe göre kurulan rehin hakkı, belirlenen sürenin sona ermesi,
alacağın sona ermesi, rehnin terkini veya rehinli taşınır varlığın tamamen
yok olmasıyla sona erer.
Zamanaşımı
MADDE 23 – (1) Rehin sözleşmesinin
Sicile tescilinden sonra alacak için zamanaşımı işlemez.
Rehin sistemleri
MADDE 24 – (1) Taşınır varlık
üzerinde aşağıdaki rehin sistemleri ile rehin kurulabilir:
a) İlerleme sistemi.
b) Sabit derece sistemi.
(2) Taraflarca herhangi bir
rehin sisteminin belirlenmemesi halinde rehin, ilerleme sistemine göre
kurulmuş sayılır.
İlerleme sistemi
MADDE 25 – (1) İlerleme sisteminde
Sicile tescil anı dikkate alınır.
(2) İlk tescil anına göre
alacaklılar birinci sıradan başlamak üzere sıralanır.
(3) Öncelik sırası, tescil anına
göre belirlenir.
(4) Rehinli taşınır varlığın
tamamı, öncelik hakkına sahip rehin hakkına güvence teşkil eder.
(5) Önceki sırada yer alan rehin
alacaklısının rehin hakkının sona ererek Sicilden terkin edilmesi üzerine
sonraki sırada yer alan rehin alacaklıları sırayla boşalan dereceye
ilerler.
(6) Sonraki sırada yer alan
alacaklıya rehin sözleşmesi ile boşalan dereceye ilerleme hakkı tanınması
halinde önceki sırada bulunan diğer rehin alacaklılarının muvafakatinin
alınmış olması gerekir. Bu halde yeni rehin alacaklısı boşalan derecenin
öncelik sırasına sahip olur.
(7) Boşalan dereceye ilerleme
hakkı veren sözleşmelerin geçerliliği, önceki sırada bulunan rehin
alacaklılarının muvafakati üzerine Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen rehin
sözleşmesi şekil şartına itibar edilmesine, boşalan derecenin öncelik
hakkından istifade edebilmesi için bu sözleşmenin Sicile tesciline
bağlıdır.
Sabit derece sistemi
MADDE 26 – (1) Rehin veren tarafından
taşınır varlığın değerinin itibari değerlere ayrılarak derecelendirilmesi
halinde taraflar, varlık üzerinde sabit derece sistemi ile rehin kurabilir.
(2) Bu sistemde öncelik hakkı
rehin hakkının derece ve sırasına göre belirlenir.
(3) Rehin, sırada kendisinden
önce gelecek olanların derece, sıra ve itibari değerin tescilde
belirtilmesi kaydıyla ikinci veya daha sonraki derecede de kurulabilir.
(4) Sabit derece sistemi
şeklinde kurulan taşınır rehninde, farklı sıralarda kurulmuş bulunan rehin
haklarından birinin terkin edilmiş olması, sonraki sırada yer alan rehin
alacaklısına doğrudan boşalan dereceye geçme hakkı vermez.
(5) Terkin edilen rehin hakkı
yerine yeni bir rehin hakkı kurulabilir.
(6) Sonraki sırada yer alan
rehin alacaklısına rehin sözleşmesi ile boşalan dereceye ilerleme hakkı
tanınması halinde bu hususun Sicile tescil edilmesi gerekir.
(7) Sonraki sırada yer alan
rehin alacaklısına boşalan dereceye geçme hakkı veren sözleşmelerin
geçerliliği, Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen rehin sözleşmesi şekil
şartına itibar edilmesine, boşalan derecenin öncelik hakkından istifade
edebilmesi Sicile tesciline bağlıdır.
Koruma tedbirleri
MADDE 27 – (1) Rehinli taşınır
varlığın zilyedi, rehinli taşınır varlığın değerini düşüren davranışlarda
bulunursa; ilgililer, rehinli taşınır varlığın bulunduğu yer mahkemesinden
bu gibi davranışları yasaklamasını isteyebilir. İlgililere, gerekli
önlemleri almak üzere hâkim tarafından yetki verilebileceği gibi;
gecikmesinde tehlike bulunan hâllerde ilgililer, böyle bir yetki verilmeden
de gerekli önlemleri kendiliğinden alabilir. İlgililer, önlem için yapmış
olduğu giderleri malikten isteyebilir ve bu giderlerine has olmak üzere
taşınır varlık üzerinde, tescile gerek olmaksızın ve tescil edilmiş olan
diğer yüklerden önce gelen bir rehin hakkına sahip olur.
(2) Rehinli taşınır varlığın
değerinde düşme meydana gelmişse rehin alacaklısı, alacağı için başka
güvence göstermesini veya rehinli taşınır varlığın eski hâle getirilmesini
borçludan isteyebilir. Rehin alacaklısı, rehinli taşınır varlığın değerinin
düşmesi tehlikesinin mevcut olması hâlinde de güvence isteyebilir. Yeterli
güvence hâkim tarafından belirlenen süre içinde verilmediği takdirde rehin
alacaklısı, güvence eksiğini karşılayacak miktardaki alacak kısmının
ödenmesini isteyebilir.
(3) Değer düşmesi zilyedin
kusuru olmadan meydana gelmişse rehin alacaklısı, ancak zilyedin zarardan
ötürü aldığı tazminat miktarını aşmayacak ölçüde borçludan güvence
vermesini veya kısmî ödeme yapmasını isteyebilir. Bununla birlikte rehin
alacaklısı, değer düşmesinin önlenmesi veya giderilmesi için gerekli
önlemleri kendiliğinden alabilir. Rehin alacaklısı, bu amaçla yaptığı
harcama tutarı kadar rehinli taşınır varlık üzerinde tescile gerek
olmaksızın ve tescil edilmiş olan diğer yüklerden önce gelen bir rehin
hakkına sahip olur. Malik, bu masraflardan kişisel olarak sorumlu değildir.
Rehinli taşınır varlığın devri
MADDE 28 – (1) Rehinli taşınır
varlığın mülkiyetinin veya zilyetliğinin devri, aksi kararlaştırılmış
olmadıkça, borçlunun sorumluluğunda ve güvencede bir değişiklik meydana
getirmez.
(2) Mülkiyetin devredilmesi
halinde yeni malik borcu yüklendiği takdirde rehin alacaklısı, kendisine
başvurma hakkını saklı tuttuğunu bir yıl içinde yazılı olarak önceki
borçluya bildirmezse, borçlu borcundan kurtulur.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Temerrüt
Sonrası Hakların Kullanımı
Mülkiyetin devri
MADDE 29 – (1) Kanun ve bu Yönetmelik
kapsamındaki rehinle güvence altına alınan borçların süresinde ifa
edilmemesi hâlinde rehin alacaklısı, bu Yönetmelikte belirtilen usulün
tamamlanması üzerine 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanununun 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre icra müdürlüğü
marifetiyle taşınırın mülkiyetinin devrini talep edebilir.
(2) Rehin sözleşmesinin ilam
niteliğinde bir belgeye bağlanmış olması halinde 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanununun 24 üncü maddesi kıyasen uygulanır.
Mülkiyetin devri talebi
MADDE 30 – (1) Borçlunun temerrüdünün
gerçekleşmesi halinde rehinli taşınır varlığın mülkiyetinin devri bir takip
talebi ile yapılır.
(2) Takip talebi, temerrüdün
gerçekleşmesini müteakip yedi gün içinde yapılır.
Takip talebi
MADDE 31 – (1) Borçlunun temerrüdünün
gerçekleşmesi halinde rehinli taşınır varlığın mülkiyetinin devrini talep
etmeye yetkili kişiler şunlardır:
a) Rehin sözleşmesinde ilerleme
sisteminin belirlenmiş olması halinde tescil anına göre belirlenen ilk
rehin alacaklısı veya temsil ve ilzama yetkili temsilcisi.
b) Rehin sözleşmesinde sabit
derece sisteminin belirlenmiş olması halinde derece ve sıra olarak en önde
bulunan rehin alacaklısı veya temsil ve ilzama yetkili temsilcisi.
(2) Rehinli taşınır varlığın
mülkiyetinin devri bu varlığın bulunduğu yer veya rehin alacaklısının
yerleşim yeri icra müdürlüğünden talep edilir.
(3) Rehinli taşınır varlığın
mülkiyetinin devrinin talebi sözlü, yazılı veya elektronik ortamda
yapılabilir.
(4) Takip talebinde şu hususlara
yer verilir:
a) Rehin alacaklısının 9 uncu
maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen bilgileri.
b) Borçlunun 9 uncu maddenin
birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen bilgileri.
c) Rehnin güvence oluşturduğu
borç bilgileri.
(5) Takip talebinin ekinde
Ticari İşlemlerde Taşınır Varlıkların Değer Tespiti Hakkında Yönetmelik
uyarınca düzenlenen ekspertiz/değerleme raporuna yer verilir.
(6) Rehin sözleşmesinin aslının
veya borçlu sayısından bir fazla olacak şekilde rehin alacaklısı veya
temsil ve ilzama yetkili temsilcisi tarafından onaylanmış örneğinin takip
talebi ekinde icra müdürlüğüne verilmesi zorunludur.
(7) İcra müdürlüğüne, Sicilden
alınmış rehin verenin, rehinli taşınır varlığın zilyedinin, sonraki sırada
yer alan rehin alacaklılarına ve rehinli taşınır varlığa ait bilgileri
gösterir belge verilir.
Sıra cetveli
MADDE 32 – (1) Takip talebini alan
ilgili icra müdürlüğü, ekspertiz/değerleme raporunda belirlenen rehinli
taşınır varlığın değerini esas almak üzere 33 üncü maddeye göre rehin
alacaklılarının öncelik sırasını ve alacak miktarlarını gösteren bir cetvel
hazırlar.
(2) Cetvelin bir örneği icra
müdürlüğü tarafından ilgililere tebliğ edilir.
Öncelik hakkı
MADDE 33 – (1) Aynı taşınır varlık
üzerinde birden fazla rehin hakkı kurulmuş olması halinde Kanun ve bu
Yönetmelik hükümlerine göre öncelik hakkı derece belirtilmeksizin kurulmuş
rehinlerde rehnin kuruluş anına göre, sabit derece sistemine göre kurulmuş
rehinlerde derecenin sırasına göre belirlenir.
(2) İlerleme sisteminde sonraki
sırada yer alan rehin alacaklısına diğer alacaklıların muvafakati ile
verilen boşalan dereceye geçme hakkı, diğer alacaklılara göre öncelik
hakkına da muvafakat edildiği anlamına gelir. Bu halde önceki sırada yer
alan rehin alacaklısı alacağını tamamen almadan bir sonraki rehin
alacaklısına ödeme yapılmaz. Sabit derece sisteminde boşalan dereceye geçme
hakkı verilen sonraki derecede bir rehin alacaklısına o derecenin sağladığı
güvence kadar ödeme yapılır.
(3) Bir taşınırın diğer bir taşınırla
bütünleyici parçası olacak şekilde karışması hâlinde; öncelik hakkı, o
taşınır varlığın tamamı üzerinde Ticari İşlemlerde Taşınır Varlıkların
Değer Tespiti Hakkında Yönetmelik hükümleri gereği yapılan değerleme
sonucunda tespit edilen değerin yeni varlığın değerine oranı üzerinden
rehnin kuruluş anı veya sabit derece sisteminde derecenin sırasına göre
belirlenir.
(4) Bir taşınırın misli olan
diğer bir taşınırla bütünleyici parça olmayacak şekilde karışması halinde
karışma oranı kadar yeni varlığın değeri üzerinde öncelik hakkı, ilerleme
sisteminde rehnin kuruluş anına, sabit derece sisteminde derece ve
sırasının sahip olduğu öncelik sırasına göre belirlenir.
(5) Bir taşınırın başka bir
taşınırla birleşmesi halinde rehin alacaklısı taşınırın değerinin diğer
taşınırın değerinden daha fazla olması halinde rehin alacaklısı tarafından
birleşilen taşınır varlığın bedelinin ödenerek o varlığın mülkiyetinin
edinilmesi halinde ödenen bedel kadar rehnin kuruluş anı veya derecenin
tesis edilme tarihine göre öncelik hakkı bulunur.
(6) Birleşen veya karışan
taşınır varlıklar üzerinde yeni bir rehin hakkının kurulması halinde
kurulan rehin hakkı mevcut rehinlerden sonra gelir.
(7) Getirisi üzerinde ayrıca bir
rehin tesis edilmemiş ise varlığın getirisi üzerindeki öncelik hakkı, asıl
rehinli taşınır varlığın öncelik sırasıyla aynıdır.
(8) Kanun ve bu Yönetmelik
hükümlerine göre Sicile tescil edilen rehin hakları, sonraki tarihlerde
başka kanunlara göre kurulan rehinlere göre öncelik hakkına sahiptir.
Sıra cetvel içeriğine itiraz ve
şikayet
MADDE 34 – (1) Her rehin alacaklısı
sıra cetveli örneğinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde rehinli taşınır
varlığın bulunduğu yer veya rehin alacaklısının yerleşim yeri asliye hukuk
mahkemesinde ilgililer aleyhine dava açarak cetvel içeriğine itiraz
edebilir. Dava basit yargılama usulü ile görülür.
(2) İtiraz alacağın esas ve
miktarına ilişkin olmayıp yalnızca sıraya ilişkin ise icra mahkemesine
şikâyet edilebilir.
Ödeme emri
MADDE 35 – (1) İcra müdürlüğü, sıra
cetveline itiraz edilmemesi, itiraz veya şikâyetin reddedilmesi üzerine,
durumu rehinli taşınır varlık üzerindeki sonra gelen rehin hakkı
sahiplerine bir ihbarname ile bildirir ve borçlu ile rehin veren üçüncü
kişi ise taşınır varlığın maliki üçüncü kişiye birer ödeme emri gönderir.
(2) Ödeme emrinde rehin verene
aşağıdaki hususlar bildirilir:
a) Ödeme süresinin on beş gün
olduğu.
b) Yedi gün içinde itiraz
olunmaz ve birinci on beş gün içinde borç ödenmezse rehinli taşınır
varlığın mülkiyetinin alacaklıya devredileceği.
(3) 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanununun 150/ı maddesi hükümleri saklıdır.
Ödeme emrine itiraz
MADDE 36 – (1) Ödeme emrine itiraz
hakkında İcra ve İflas Kanununun 148 ila 150/d maddesi hükümleri kıyasen
uygulanır.
(2) Sırf rehin hakkına itiraz
edilmesi halinde itiraz sonuçlanıncaya kadar mülkiyet alacaklıya
devredilmez. Bu aşamada rehin hakkına itiraz edilmediyse bundan sonra
yapılacak itirazlar dinlenmez.
İcra emri
MADDE 37 – (1) Ödeme emrine itiraz
edilmezse, itirazın kaldırıldığına dair icra mahkemesinden veya itirazın
iptal edildiğine dair asliye hukuk mahkemesinden alınmış ilam icra
müdürlüğüne verilirse icra memuru bir icra emri tebliğ etmek suretiyle
borçluya veya taşınır varlığı zilyetliğinde bulundurana yedi gün içinde o
varlığın teslimini emreder.
(2) İcra emrinde; rehin
alacaklısının, borçlunun ve rehinli taşınır varlık üçüncü kişinin
zilyetliğinde ise bu kişinin 9 uncu maddede belirtilen hususları ile varsa
temsil ve ilzama yetkili temsilcilerinin adları ve soyadları, adresi ve
teslime konu varlığın neden ibaret olduğu ve taşınır varlığın teslim
alınacağı yazılır.
(3) Borçlu veya rehinli taşınır
varlığı zilyetliğinde bulunduran üçüncü kişi ödeme emrinin gereğini yapmaz
ise veya eksik yapar ve rehinli taşınır varlığı zilyetliğinde bulundurmaya
devam ederse rehinli taşınır varlık elinden zorla alınıp rehin alacaklısına
verilir ve bu husus Sicile bildirilir.
Mülkiyetin devri sonrası
yükümlülükler
MADDE 38 – (1) Rehinli taşınır
varlığın mülkiyetini devralmaya hakkı olan rehin alacaklısı, eksper
raporunda belirtilen tutardan fazla bir alacağa sahipse raporda belirtilen
tutarın onda dokuzunu alacağına mahsup ederek varlığın mülkiyetinin devrini
talep edebilir. Alacaklının fark tutarı ile diğer alacaklıların öncelik
hakkı ve alacak tutarına ilişkin rehin açığı belgesi düzenlenerek rehin
alacaklılarına verilir.
(2) Rehinli taşınır varlığın
mülkiyetini devralmaya hakkı olan rehin alacaklısı, eksper raporunda
belirtilen değerden az bir alacağa sahipse fazla olan tutarı icra müdürlüğü
hesabına yatırarak mülkiyeti devralabilir. Bu fark tutarın icra müdürlüğü
hesabına kaydedilmemesi halinde bu tutar kadar borçlu ile müteselsilen
sorumludur. Fark tutar diğer rehin alacaklılarına öncelik sırasına ve
hisselerine göre paylaştırılır. Aynı sırada olan rehin alacaklıları arasında
o sıraya düşen tutar rehin alacaklılarının alacakları oranında dağıtılır.
Alacağının bir kısmını veya tamamını alamayan diğer rehin alacaklılarına
rehin açığı belgesi düzenlenerek verilir.
(3) Bu madde çerçevesinde
verilen rehin açığı belgesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun rehin
açığı belgesi ile aynı hukuki sonuçları doğurur.
Zorunlu masrafların güvencesi
MADDE 39 – (1) Rehin alacaklısı,
rehinli taşınır varlığın korunması için zorunlu masraf yapmışsa ve
özellikle malikin borçlu olduğu sigorta primlerini ödemişse, bundan doğan
alacakları tescile gerek olmaksızın aynen rehinli alacağı gibi güvenceden
yararlanır.
Diğer rehin alacaklıları
tarafından yapılacak mülkiyet devri talebi
MADDE 40 – (1) Öncelik hakkına sahip
rehin alacaklısının bir hafta içerisinde mülkiyetin devri talebinde
bulunmaması halinde sonraki sırada bulunan rehin alacaklıları sırasıyla bu
Yönetmelikte belirtilen usule göre icra müdürlüğünden mülkiyetin devri
talebinde bulunabilir.
Rehin alacaklılarının diğer
hakları
MADDE 41 – (1) Mülkiyeti devralma
yetkisi bulunan alacaklı alacağını 5411 sayılı Kanun uyarınca faaliyet
gösteren varlık yönetim şirketlerine veya üçüncü kişilere devredebilir. Bu
halde bu kişiler alacaklının halefi olur. Halef, Kanun ve bu Yönetmeliğin
alacaklıya verdiği tüm yetkilere sahiptir.
(2) Kanunun 5 inci maddesinde
sayılan varlıklardan mülkiyeti veya zilyetliği devredilemeyenlerin kiralama
ve lisans hakkını doğrudan kullanabilir veya üçüncü kişilere
kullandırtabilir. Lisanslama ve kiralama geliri borca yetecek düzeye
ulaştıktan sonra kiralama ve lisanslama hakkı sona erer.
(3) Alacağın Kanun ve bu
Yönetmelik hükümlerine göre tahsil edilememesi hâlinde takip, genel
hükümler çerçevesinde yapılır.
(4) Temerrüt sonrası hakların
kullanımında hakkında hüküm bulunmayan hallerde 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanunun ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takip hükümleri kıyasen
uygulanır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 42 – (1) Kanun ve bu
Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun
taşınır ve taşınmaz rehnine ilişkin hükümleri ile 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanununun ipoteğin paraya çevrilmesi hakkındaki hükümleri kıyasen
uygulanır.
Geçiş hükmü
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Kanun ve bu
Yönetmelik, mülga 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanununa göre kurulan
ticari işletme ve esnaf işletmesi rehinlerine uygulanmaz.
(2) Kanun ve bu Yönetmelik
hükümleri, 10 uncu, 11 inci ve 12 nci maddelerde belirtilen varlıklar
üzerinde Kanun ve bu Yönetmeliğin yürürlüğünden önce kurulmuş bulunan
rehinlere uygulanmaz.
(3) Kanun ve bu Yönetmelik
hükümleri görülmekte olan dava ve takiplere uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 43 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2017
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 44 – (1) Bu Yönetmelik
hükümlerini Gümrük ve Ticaret Bakanı yürütür.
|