|
Gümrük ve Ticaret Bakanlığından:
TİCARİ
İŞLEMLERDE TAŞINIR VARLIKLARIN DEĞER
TESPİTİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı,
rehne konu taşınır varlıkların değerinin tespit edilmesine, ekspertiz
hizmeti sunan kişilerin belirlenmesi ile bunların görevlendirilmesine ve
değerleme hizmeti ücretlerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; 20/10/2016
tarihli ve 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uyarınca
yapılacak değerleme hizmetlerine, bu hizmetleri verebilecek eksperler ile
bunların iş ve işlemlerine, yetkili mahkemece eksper görevlendirilmesine,
eksper talebinde bulunabilecek kişilere, eksperlerin denetimi ile değerleme
hizmeti ücretlerine ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 6750
sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanununun 13 üncü maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret
Bakanlığını,
b) Değerleme hizmeti: Kanun
kapsamında rehne konu edilen taşınır varlıkların belirli bir tarihteki
muhtemel değerinin bağımsız ve tarafsız olarak tespit edilmesi
faaliyetlerini,
c) Eksper: 1/11/2006 tarihli ve
26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek
Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik uyarınca
yetkilendirilmiş kişi veya kuruluşları,
ç) Kanun: 6750 sayılı Ticari
İşlemlerde Taşınır Rehni Kanununu,
d) Kredi ve kefalet sağlayan
kamu veya özel kurum ve kuruluşlar: Tabi oldukları mevzuat uyarınca kredi
ve kefalet sağlamaya yetkili kamu veya özel kurum ve kuruluşları,
e) Lehine rehin verilen: Mevcut
veya müstakbel bir borca güvence teşkil etmek amacıyla lehine taşınır
varlığın rehin gösterildiği borçluyu,
f) Rehin alacaklısı: Rehne konu
varlığın mülkiyetini devralma, alacağını 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanunu uyarınca faaliyet gösteren varlık yönetim şirketlerine
veya uygun gördüğü başka bir üçüncü kişiye devretme, rehinli varlıkları
kiralama ve lisans haklarını kullanabilme, rehinli varlığı denetleme,
değerini tespit ettirme veya genel hükümler çerçevesinde paraya çevirme yetkisi
ile bunlarla sınırlı olmaksızın Kanun ve genel hükümlerde belirtilen hak ve
yetkilere sahip alacaklıyı ve haleflerini,
g) Rehin veren: Mevcut veya
müstakbel bir borca güvence teşkil etmek amacıyla taşınır varlığını rehin
gösteren borçlu veya üçüncü kişiyi,
ğ) TARES: Rehin sözleşmelerinin
tescil, değişiklik ve terkini, rehinli taşınır varlığın devri ve boşalan
dereceye geçme hakkının tescili ile tescil edilen hususların sorgulanması
ve bunlara ilişkin belge oluşturulması işlemlerinin gerçekleştirildiği
Taşınır Rehin Sicil Sistemini,
h) Taşınır varlık: Kanunun 5
inci maddesinde sayılan varlıkları,
ı) Yetkili kurum: Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,
ifade eder.
Talepte bulunmaya yetkili
kişiler
MADDE 5 – (1) Rehin hakkının
kurulması öncesinde rehin veren, lehine rehin verilen veya rehin alacaklısı
ile bunların temsil ve ilzama yetkili temsilcileri rehne konu taşınırın
değerini tespit ettirmek üzere yetkili mahkemeden talepte bulunabilir.
(2) Rehinli varlığın işlenmesi,
başka bir varlık ile birleşmesi veya karışması halinde veya borçlunun
temerrüdü sonrasında yalnızca rehin alacaklısı rehne konu taşınır varlığın
değerini tespit ettirmek üzere yetkili mahkemeden talepte bulunabilir.
Yetkili mahkeme
MADDE 6 – (1) Değer tespiti, Kanunun
13 üncü maddesi uyarınca rehin verenin yerleşim yerindeki sulh hukuk
mahkemesinden talep edilir.
Değer tespit zamanı
MADDE 7 – (1) Rehne konu taşınır
varlığın değer tespiti, rehin hakkının kurulması öncesinde rehin alacaklısı
ile rehin veren arasında herhangi bir değerleme hizmeti alınmaksızın
serbestçe kararlaştırılabilir veya yetkili mahkemeden rehne konu taşınır
varlığın değerini bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit ettirmek üzere
talepte bulunulur.
(2) Rehinli varlığın işlenmesi,
başka bir varlık ile birleşmesi veya karışması halinde, rehin alacaklısı
yeni varlığın değeri ile işleme, karışma ve birleşme oranlarını, bu durumun
öğrenilmesini müteakip bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit ettirir.
(3) Rehin alacaklısı, borçlunun
temerrüde düşmesini müteakip rehne konu taşınır varlığın değerini bu
Yönetmelik hükümlerine göre tespit ettirir.
Değer tespiti yapmaya yetkili
eksperler
MADDE 8 – (1) Değerleme hizmeti verecek
eksper, üç gün içinde yetkili mahkeme tarafından Bankalara Değerleme
Hizmeti Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında
Yönetmelik uyarınca yetkilendirilen kişi veya kuruluşlar arasından
görevlendirilir.
(2) Eksper, rehin verenin
yerleşim yerinde faaliyet gösteren eksperler arasından görevlendirilir. Bu
yerde faaliyet gösteren yetkili eksper bulunmaması halinde, eksper en yakın
yerde faaliyet gösteren yetkili eksperler arasından görevlendirilir.
(3) İtiraz üzerine o yerde
görevlendirilecek başkaca bir yetkili eksper bulunmaması halinde,
görevlendirme en yakın yerde faaliyet gösteren yetkili eksperler arasından
yapılır.
(4) Yetkilendirilen eksperler
TARES internet sayfasında güncel olarak yayımlanır.
Değer tespiti
MADDE 9 – (1) Rehin sözleşmesinin
tarafları, rehin hakkının kurulması öncesinde rehne konu taşınırların
değerini herhangi bir değerleme hizmeti almaksızın serbestçe
kararlaştırabilir. Taraflar arasında değer tespiti konusunda bir anlaşma
sağlanamaması halinde, yetkili mahkemeden rehne konu taşınır varlığın
değerini tespit ettirmek üzere talepte bulunulur.
(2) Rehinli varlığın işlenmesi,
başka bir varlık ile birleşmesi veya karışması halinde veya borçlunun
temerrüdü sonrasında yetkili mahkemeden rehne konu taşınır varlığın
değerini tespit ettirmek üzere talepte bulunulur.
(3) Rehne konu taşınır varlığın
değeri, yetkili mahkeme tarafından 8 inci maddeye göre görevlendirilen
eksperler tarafından Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların
Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelikte belirtilen usul ve
esaslara göre tespit edilir.
(4) Yapılan değer tespiti rehin
verene ve varsa lehine rehin verilen ile rehin alacaklısına tebliğ edilir.
İtiraz
MADDE 10 – (1) Yetkili mahkeme
tarafından görevlendirilen eksperlerce yapılan değer tespitine bu tespitin
tebliğinden itibaren üç iş günü içerisinde itiraz edilebilir.
(2) Yetkili mahkeme, itiraz
üzerine Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi
ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmiş bir başka
eksperi üç gün içinde görevlendirir.
(3) İtiraz üzerine mahkeme
tarafından yaptırılan değer tespiti kesindir. Aynı taraflarca bu tespitin
yapıldığı tarihten itibaren iki yıl geçmedikçe aynı taşınır varlıklara
ilişkin yeniden değer tespiti talep edilemez.
(4) Aynı taraflarca itiraz
edilmeksizin bir yıl içerisinde yapılan ve aynı taşınır varlıklara ilişkin
ikinci değer tespit talebi itiraz hükmündedir.
Ücretler
MADDE 11 – (1) Değerleme hizmet
ücretleri, ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Bakanlık tarafından
belirlenir ve ücret tarifesinde ilan edilir.
(2) Değerleme hizmeti verecek
eksperler tarafından tarifede gösterilen hizmet ücretlerini aşan bir ücret
talep edilemez.
(3) Değer tespiti talebinden
doğan yargılama giderleri ile değerleme hizmet ücreti taraflarca eşit
olarak ödenir.
(4) Bakanlık, ücret tarifesinde
gösterilen ücretleri artırmaya ve azaltmaya yetkilidir.
Denetim
MADDE 12 – (1) 5411 sayılı Kanun
uyarınca faaliyet gösteren bankalar ve finansal kuruluşlara Kanun ve bu
Yönetmelik hükümleri uyarınca değerleme hizmeti verecek eksperler ile
bunların faaliyetlerinin gözetim ve denetimi, Bankalara Değerleme Hizmeti
Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik
hükümleri çerçevesinde yetkili kurum tarafından yapılır.
(2) 21/11/2012 tarihli ve 6361
sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu uyarınca
faaliyet gösteren finansal kuruluşlara, kredi ve kefalet sağlayan kamu veya
özel kurum ve kuruluşlara, rehin alacaklısı tacir ve esnaflara Kanun ve bu
Yönetmelik hükümleri uyarınca değerleme hizmeti verecek eksperler ile
bunların faaliyetleri Bakanlığın denetimine tabidir.
(3) Bakanlık tarafından ikinci
fıkra uyarınca yapılacak denetimlerde Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek
Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğin bağımsızlık,
bağımsızlığın ortadan kalkması, mesleki özen ve titizlik, kalite güvence
sistemi, değerleme faaliyeti, mesleki sorumluluk sigortası, mesleki
sorumluluk sigortasının tazmini, yetki iptali ve sırların saklanması ve
kuruma bildirim hükümleri kıyasen uygulanır.
(4) Bakanlık, ikinci fıkra
uyarınca yapılacak denetimlerde değerleme hizmeti verecek eksperlerden
Kanun ve bu Yönetmelik hükümleri ile ilgili göreceği bütün bilgileri gizli
dahi olsa istemeye, tüm defter, kayıt ve belgelerini incelemeye yetkilidir.
(5) Bakanlık tarafından ikinci
fıkra uyarınca yapılacak denetimlerde rehne konu taşınır varlığın değerinin
tespiti amacıyla görevlendirilen eksperlerin denetim öncesi ve sırasındaki
yükümlülükleri şunlardır:
a) Bakanlık tarafından istenilen
bilgileri vermek,
b) Defter, kayıt ve belgeleri
incelemeye hazır bulundurmak,
c) Tüm bilgi işlem sistemini
denetimin amaçlarına uygun olarak Bakanlığın denetim yapan personeline
açmak,
ç) Verilerin güvenliğini
sağlamakla ve muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü defter, belge ve
karneler ile vermek zorunda bulundukları bilgilere ilişkin mikrofiş,
mikrofilm, manyetik teyp, disket ve benzeri ortamlardaki kayıtlarını ve bu
kayıtlara erişim veya kayıtları okunabilir hale getirmek için gerekli tüm
sistem ve şifrelerini inceleme için ibraz etmek ve işletmek.
Yürürlük
MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2017
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik
hükümlerini Gümrük ve Ticaret Bakanı yürütür.
|