8 Nisan 1996
SİRKÜLER 96/29 VERGİ -GELİR VERGİSİ KANUNU
YMM-1244 S-035
Konu: 195 sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile Maliye Bakanlığı ve Hazine Müstaşarlığı tarafından müştereken tesbit edilen yatırım teşvik belgesi olmaksızın yapılacak yatırımların yatırım indiriminden faydalanma esasları açıklanmıştır.
20 Mart 1996 tarih ve 22586 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 195 sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun Ek 2. maddesinin 1. fıkrasının 4 numaralı bendinde yeralan yatırım teşvik belgesi olmaksızın yapılacak yatırımlarda yatırım indiriminden faydalanma esaslarına açıklık getirilmiştir. Kanun maddesinde söz konusu esasları Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı’nın müştereken belirleyeceği hususu yeraldığı için Maliye Bakanlığı sözkonusu tebliğde yeralan esasların Hazine Müsteşarlığı ile müştereken belirlendiğini açıklamıştır.
1. Teşvik Belgesiz Yatırım İndiriminden Faydalanmak İçin Yapılacak Başvuru
Yatırım indiriminden yararlanmak için yatırıma başlamadan önce Ek 1’de yeralan başvuru formundan iki örnek düzenlenerek bağlı bulunulan vergi dairesine başvurmak gerekmektedir. Başvuru formu ile birlikte yatırım projesi çerçevesinde alınacak malların ayrıntılı listesi de vergi dairesine verilecektir. Başvuru tarihinden önce yapılan yatırım harcamaları teşvik belgesiz yatırım indirimi uygulamasında dikkate alınmayacaktır.
Gelir Vergisi Kanunu’nun Ek 2. maddesinin 1. fıkrasının 4 numaralı bendinde bahsedilen teşvik belgesiz yatırım indirimi 2 Haziran 1995 tarihinde yayımlanan 4108 sayılı kanun ile getirilmiştir. 195 sayılı tebliğin yayımlanmasını müteakip 1 ay içerisinde başvurmak kaydıyla, bu tebliğde yeralan esaslara göre 2 Haziran 1995 tarihinden tebliğin yayımlandığı tarihe kadar yatırım yapmış olan mükellefler vergi dairelerine başvurarak yatırım indiriminden faydalanabilirler.
2. Yatırım Tutarları
Teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanmak için 1995 ve 1996 yılında belirlenen asgari ve azami yatırım tutarları aşağıdaki gibidir.
|
|
Yatırım (TL) |
En Fazla Yatırım (TL) |
|
1995 yılı ticari ve sınai yatırımlarda |
3,000,000,000 |
6,000,000,000 |
|
1995 yılı zirai yatırımlar |
500,000,000 |
1,000,000,000 |
|
1996 yılı ticari ve sınai yatırımlar |
6,000,000,000 |
12,000,000,000 |
|
1996 yılı zirai yatırımlar |
1,000,000,000 |
2,000,000,000 |
Bakanlar Kurulu Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 123. maddesi uyarınca bu tutarları her yıl yeniden belirlemeye yetkilidir. Bakanlar Kurulu’nun bu yetkisini kullanmadığı durumlarda ise yeni yıla ilişkin tutarlar bir önceki yıla ilişkin tutarların yeniden değerleme oranı ile artırılması suretiyle tesbit edilir.
3. Teşvik Belgesiz Yatırım İndiriminden Faydalanacak Sektörler
Teşvik belgesiz yatırımlardan imalat sektörü ile tarım-hayvancılık alt sektörüne ait olanlar yatırım indiriminden faydalanabileceklerdir. İmalat sektöründe yapılacak yatırımlarda sadece ana üretimle ilgili makina ve teçhizat harcamaları, hayvancılık alt sektöründe yapılacak yatırımlarda ise büyük ve küçükbaş hayvan barınaklarının inşası ile hayvansal ürünlerin değerlendirilmesinde kullanılacak makina ve teçhizat harcamaları yatırım indiriminden faydalanır.
Kullanılmış makina teçhizat harcamaları yatırım indiriminden yararlanamazlar.
4. Yöreler
Kalkınmada öncelikli yörelerde ve diğer diğer yörelerin küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgelerinde yapılan imalat sektörü yatırımları teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanabilmektedir. Diğer bir deyişle, kalkınmada öncelikli yörelerde veya diğer yörelerde küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgelerinde yapılmayan yatırımlar teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanamazlar.
Tarım-hayvancılık alt sektöründe yapılacak yatırımlarda ise yöre belirlemesi yoktur. Diğer bir deyişle, bu alt sektörde yapılan yatırımlarda küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgelerinde yapılma şartı aranmayacaktır.
5. Yatırımın Cinsi
Teşvik belgesiz yapılacak yatırımın cinsi;
- komple yeni yatırım,
- tevsi,
- modernizasyon,
- darboğaz giderme,
- yenileme,
- kalite düzeltme ve benzeri,
şeklinde olabilir.
6. Yatırımın Süresi
Teşvik belgesiz yatırımın kalkınmada öncelikli yörelerde yapılacak teşvik belgesiz yatırımlarda vergi dairesine başvuru tarihinden itibaren 2 yıl, diğer yörelerde ise 1 yıl içinde tamamlanması gerekmektedir. Her ne sebeple olursa olsun belirlenen süreler içerisinde yatırımı tamamlamayan mükelleflerin yatırım indiriminden faydalanması mümkün değildir. Örneğin, kalkınmada öncelikli yöre dışında yapılan bir yatırım için 20.06.1996 tarihinde vergi dairesine başvurulmuş ise yatırım en geç 20.06.1997 tarihinde tamamlanmalıdır.
Yatırımın süresinde tamamlanmaması halinde faydalanılan yatırım indirimi dolayısı ile tahsil edilmeyen vergiler cezalı olarak tahsil edilir.
7. Yatırım İndirimi Oranı
Teşvik belgesiz olarak yapılacak yatırımlara vergi dairesine başvuru tarihinde yürürlükte olan, Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile ilgili mevzuatta öngörülen yatırım indirimi oranı uygulanır.
Bu
8. En Fazla Gerçekleşebilecek Yatırım Tutarı
Yatırımın aynı takvim yılı içinde tamamlanması halinde yatırım indirminden faydalanacak tutar o yıl içinde belirlenen azami tutarı geçemez.
Birden fazla takvim yılında tamamlanması halinde yatırımın başladığı takvim yılından sonraki yıllarda o yıllara ait azami yatırım harcaması gözönüne alınır. Ancak, sonraki yıllarda yapılan yatırım harcamalarının oranlama yolu geriye dönüştürülerek ilk yılda geçerli olan yatırım harcaması ile karşılaştırılması gerekmektedir. Bu konu ile ilgili tebliğde yeralan örnek ekte bilgilerinize sunulmuştur.
9. Yatırımın Tamamlanması ve Bildirimi
Yatırımın bitiş tarihinden itibaren en geç 2 ay içinde Ek
Yatırımın tamamlanmış sayılabilmesi için imalat yapabilecek makina parkına sahip olması ve tebliğde yeralan asgari rakamların üzerinde yatırım harcamasının yapılmış olması gerekmektedir.
Yatırımın tamamlandığı vergi dairesine belirlenen süre içinde bildirilmezse yatırım indirimi dolayısı ile alınmayan vergiler cezalı olarak tahsil edilir.
10. Diğer Hususlar
Teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanmak ticari veya zirai kazancın bilanço esasına göre tesbit edilmiş olması gerekmektedir.
Yatırım indirimine konu iktisadi kıymetler, yatırım tamamlanıp aktife alındıkları tarihten itibaren iki yıl süre ile satılamaz devredilemez. Bu şarta uyulmadığı takdirde yatırım indirimi nedeniyle tahsil edilmeyen vergiler cezalı olarak tahsil edilir.
Yatırımın asgari tutarın altında gerçekleşmesi durumunda yatırımı indiriminden faydalanılmaz.
Yatırımın azami tutarı geçmesi durumunda bu tutarın üzerinde yapılan harcamalar için yatırım indirimi uygulanmaz.
Teşvik belgesiz yatırımlarda mükellefler asgari, azami tutarları ve yatırım süresini gözönünde tutanak kaydı ile proje ve projeye ekli listelerde değişiklik yapabilirler. Değişikliğin vergi dairesine bildirilmesinden sonraki tarihlerde bu değişiklik ile ilgili harcamalar yatırım indiriminden faydalanabilir.
Aynı işletme için bir vergi döneminde sadece bir proje teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanabilinir. Aynı mükellefe ait olmakla birlikte müstakil muhasebe tutan ve farklı alanlarda faaliyet gösteren ekonomik üniteler ayrı birer işletme sayılır.
Teşvik belgesiz yatırımlar Gelir Vergisi Kanunu’nun Ek 4. maddesinde yeralan endeksleme uygulamasından faydalanamayacaklardır.
Teşvik belgesiz yatırımlarda yatırım indiriminden faydalanmak maksadıyla iktisadi ve teknik açıdan bir bütün teşkil
Yatırım, yatırım projesinin ilgili vergi dairesine verildiği yıl mevzuatına tabidir.
Ayrıca, 195 sayılı tebliğde belirlenen esaslar ile birlikte Gelir Vergisi Kanunu Ek 1-6. madde hükümleri ve 187 sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde yeralan hususların da dikkate alınması gerekmektedir. Bu hüküm ve esaslara uyulmaması halinde teşvik belgesiz yatırımlarla ilgili olarak yatırım indiriminden faydalanılması mümkün değildir.
Yerverilen konularda ek bilgi istenildiğinde lütfen bizimle temasa geçiniz.
Saygılarımızla,
SİGMA
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.
Örnek 1:
Kalkınmada öncelikli yörelerde 6 milyar lira tutarındaki teşvik belgesiz yatırıma 15.10.1995 tarihinde başlayan ve bu yatırımı en geç 15.10.1997 tarihinde tamamlamak durumunda bulunan bir mükellefin 1995 yılında 1,5 milyar, 1996 yılında 6 milyar ve 1997 yılında 8 milyar liralık harcama yaptığını varsayalım.Yatırım indirmi oranı %100´dür.
Azami yatırım tutarları 1995 yılı için 6 milyar,1996 yılı için 12 milyar ve 1997 yılı için 24 milyar liradır.Buna göre,azami yatırım tutarındaki artış oranı 1996 ve 1997 yılları için %100 olmaktadır.
1995 yılı
|
Harcama Tutar |
1,500,000,000 |
|
Yatırım indirim Oranı: |
|
|
Uygulanabilecek Harcama Tutarı |
1,500,000,000 |
|
İndirilebilecek Yatırım İndirimi Tutarı (1,500,000,000* % 100) |
1,500,000,000 |
|
Bu Yılda Yapılan Harcamanın Yatırım Başladığı Yıldaki Değere Dönüştürülmüş Tutarı (1,500,000,000*1.1) |
1,500,000,000 |
|
Bu Yılda Yapılan Harcamanın Dönüştürülmüş Tutarının Toplam Yatırım Tutarına Oranı (1,500,000,000/6,000,000,000)*100) |
% 25 |
|
Bakiye Toplam Yatırım Tutarı Oranı (%100-%25) |
% 75 |
1996 Yılı
|
Harcama Tutarı |
6,000,000,000 |
|
Yatırım İndirim, Oranı |
|
|
Uygulanabilecek Harcama Tutarı |
6,000,000,000 |
|
İndirilebilecek Yatırım İndirimi Tutarı (6,000,000,000*%100) |
6,000,000,000 |
|
Bu Yılda Yapılan Harcamanın Yatırım Başladığı Yıldaki Değere Dönüştürülmüş Tutarı |
|
|
(6,000,000,000* 6,000,000,000) 12,000,000,000 |
3,000,000,000 |
|
Bu Yılda Yapılan Harcamanın Dönüştürülmüş Tutarının Toplam Yatırım Tutarına Oranı (3,000,000,000/6,000,000,000)*100) |
% 50 |
|
Bakiye Toplam Yatırım Tutarı Oranı (%75-%50) |
% 25 |
1997 Yılı
|
Harcama Tutarı |
8,000,000,000 |
|
Yatırım İndiriminden Faydalanacak Haracama Tutarı |
6,000,000,000 |
|
İndirilebilecek Yatırım İndirimi Tutarı (6.000.000.000*%100) |
6.000.000.000 |
|
Bu Yılda Yapılan Harcamanın Yatırımın Başladığı Yıldaki Değere Dönüştürülmüş Tutarı (8.000.000.000 * 6.000.000.000 * 12.000.000.000) 12.000.000.000 24.000.000.000 |
2.000.000.000 |
|
Yatırım indiriminden faydalanacak Harcama Tutarının Dönüştürülmüş Değeri (8.000.000.000 * 6.000.000.000) * 12.000.000.000) 12.000.000.000 24.000.000.000 |
1.500.000.000 |
|
Bu Yılda Yapılan Harcamanın Dönüştürülmüş tutarının Toplam Yatırım Tutarına Oranı (1.500.000.000/6.000.000.000)*100) |
%25 |
|
Bakiye Toplam Yatırım Tutarı Oranı |
|
Yukarıdaki örneğe göre 1995,1996ve 1997 yıllarında yatırım indiriminden faydalanabilecek harcamaların cari tutarları toplamı 13,5 milyar lirayı geçmeyecektir.Söz konusu 13,5 milyar liranın 1995 yılı değerine dönüştürülmüş tutarı,1995 yılı için azami yatırım tutarı olan 6 milyar liraya tekabül etmektedir.