5 Ocak 2004
SİRKÜLER NO: 2004/004
- HARÇLAR KANUNU
Konu: 5035 sayılı Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla Harçlar Kanununda yapılan
değişiklikler hakkında
5035 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun,
Cumhurbaşkanınca onaylanarak 2 Ocak 2004 tarih ve 25334 mükerrer sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanmış ve Vergi Usul Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun, Katma Değer Vergisi Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu,
Kurumlar Vergisi Kanunu, Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, Damga Vergisi Kanunu,
Harçlar Kanunu, Belediye Gelirleri Kanunu, Gider Vergileri Kanunu, Vergi İadesi
Hakkında Kanun, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, Sosyal Sigortalar
Kanunu, 4306 sayılı Kanun ve 4733 sayılı Kanunda değişiklikler yapılmıştır.
Yasa tasarısına istinaden yapılması düşünülen değişiklik ve düzenlemelerin
bir kısmına 24.12.2003 tarih ve 2003/160 sayılı sirkülerimizde yer verilmiş
olup 2 Ocak 2004 tarihli mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 5035 sayılı
Kanunla Harçlar Kanununda yapılan değişiklik ve düzenlemeler aşağıda
dikkatinize sunulmaktadır:
1. Bankalar,
yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak
kredilerin temini ve bunların teminatları ile geri ödenmelerine ilişkin
işlemler harçtan istisna edilmiştir.
4842 sayılı Kanunla Harçlar Kanunu’nun 123 üncü maddesi 1 Ocak 2004
tarihinden itibaren değiştirilmiş ve yurt içi ve yurt dışı kredi kuruluşlarınca
kullandırılan ve ortalama vadesi bir yıl ve daha uzun süreli nakdi yatırım
kredileri nedeniyle verilen teminatlarla ilgili işlemlerin harca tâbi olmayacağı
hüküm altına alınmıştı.
5035 sayılı Kanunun 31 inci maddesi ile 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren
sözkonusu istisnanın kapsamı genişletilmiş ve bankalar, yurt dışı kredi
kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini ve
bunların teminatları ile geri ödenmelerine ilişkin işlemler, herhangi bir
sınırlamaya tabi tutulmaksızın harçtan istisna edilmiştir.
Buna göre 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren;
-Bankalar tarafından kullandırılacak kredilerin temini ve bunların
teminatları ile geri ödenmelerine ilişkin işlemler,
-Yurt dışı kredi kuruluşları tarafından kullandırılacak kredilerin temini
ve bunların teminatları ile geri ödenmelerine ilişkin işlemler,
-Uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini ve bunların
teminatları ile geri ödenmelerine ilişkin işlemler,
üzerinden harç ödenmeyecektir.
Ancak bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlar
dışındaki diğer kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından kullandırılacak
kredilerin temini ve bunların teminatları ile geri ödenmelerine ilişkin
işlemler, başkaca bir istisna bulunmadığı sürece harca tabi olacaktır.
2. Anonim,
eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluş ve sermaye artırımı işlemleri
de harçtan istisna edilmiştir.
4842 ve 4962 sayılı Kanunlarla Harçlar Kanunu’nun 123 üncü maddesi, 1 Ocak
2004 tarihinden itibaren değiştirilmiş ve anonim, eshamlı komandit ve limited
şirketlerin birleşme, devir, bölünme ve nev'i değişiklikleri nedeniyle
yapılacak işlemler harçtan istisna edilmişti.
5035 sayılı Kanunun 31 inci maddesi ile 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren
sözkonusu istisnanın kapsamı genişletilmiş ve anonim, eshamlı komandit ve
limited şirketlerin kuruluş ve sermaye artırımı işlemleri de harçtan istisna
edilmiştir.
Buna göre 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren anonim, eshamlı komandit ve
limited şirketlerin;
-Kuruluş,
-Sermaye artırımı,
-Birleşme,
-Devir,
-Bölünme ve
-Nev'i değişiklikleri
nedeniyle yapılacak işlemler üzerinden harç ödenmeyecektir.
3. Döviz
kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar
harçlardan istisnadır.
3505 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi, 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren
uygulanmayacak olup bu madde gereği döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin
işlemlerin harca tabi tutulmaması amacıyla 5035 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi
ile Harçlar Kanunu’na ek 1 inci madde eklenmiş ve döviz kazandırıcı
faaliyetlere ilişkin işlemler harçlardan istisna edilmiştir.
Buna göre 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren döviz kazandırıcı faaliyetlere
ilişkin işlemler harçlardan müstesna olup döviz kazandırıcı faaliyetlerin neler
olduğu ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından birlikte tespit edilecektir.
İstisnaya konu döviz kazandırıcı faaliyetlerin kısmen veya tamamen
gerçekleştirilmemesi halinde, gerçekleşmeyen kısma ait alınmayan harç,
mükelleflerden, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ceza ve gecikme
faizi ile birlikte geri alınacaktır.
Öte yandan yukarıda belirtilen hususlarda harç istisnası uygulamak
suretiyle işlem yapan kuruluşlar, istisnaya konu işlemin mahiyeti ile alınmayan
harç tutarını, işlemin yapıldığı tarihi takip eden otuz gün içinde ilgililerin
gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine
bildirmeye mecbur kılınmışlardır.
Döviz kazandırıcı faaliyetin gerçekleşmediğinin tespit edildiği tarihi
takip eden otuz gün içinde, bu durumu vergi dairesine bildirmeyen kuruluşlar,
harç ile ceza ve gecikme faizinin ödenmesinden ilgililerle birlikte
müteselsilen sorumlu olacaklardır.
4. Ticaret
sicili memurluklarınca yapılacak defter tasdiki işlemleri de harca tabi
tutulmuştur.
5035 sayılı Kanunun 35 inci maddesi ile Harçlar Kanuna ekli (2) sayılı
tarifenin "II-Maktu harçlar" bölümünün (4) numaralı fıkrasının sonuna
eklenen hüküm ile ticaret sicili memurluklarınca yapılacak defter tasdiki
işlemlerinden de noterlerce alınan harçların aynen alınacağı hüküm altına
alınmıştır.
5. Emeklilik
şirketleri kuruluş izin belgeleri, finansal faaliyet harcına tabi tutulmuştur.
5035 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi ile 492 sayılı Kanuna ekli (8) sayılı
tarifenin XI inci bölümünün “Finansal faaliyet izin belgesi harçları” olan
başlığı, "Finansal faaliyet harçları" olarak değiştirilmiş ve (8)
sayılı tarifenin XI inci bölümünün sigorta şirketleri kuruluş izin belgelerini
düzenleyen (8) numaralı fıkrası yeniden düzenlenmiş ve 1 Ocak 2004 tarihinden
itibaren emeklilik şirketleri kuruluş izin belgelerinin de harca tabi tutulması
kararlaştırılmıştır.
Buna göre 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren emeklilik şirketleri, kuruluş
izin belgeleri için her yıl finansal faaliyet harcı ödeyeceklerdir.
Emeklilik şirketleri kuruluş izin belgeleri harcı, 2004 yılında 30.000.000.000
TL olarak belirlenmiş olup bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında
artırılacaktır.
6. İstanbul
Menkul Kıymetler Borsasında yapılan iş ve işlemler nedeniyle alınan menkul
kıymet kotasyon ve tescil ücretleri, kurtaj ücretlerinden borsa yönetimine
ödenecek borsa payları ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılan tescil ve
kayıtlar nedeniyle alınan ücretler üzerinden % 50 oranında harç ödenecektir.
5035 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi ile 492 sayılı Kanuna ekli (8) sayılı
tarifenin XI inci bölümüne (10) numaralı fıkra eklenmiş ve İstanbul Menkul
Kıymetler Borsasında yapılan iş ve işlemler nedeniyle alınan menkul kıymet
kotasyon ve tescil ücretleri, kurtaj ücretlerinden borsa yönetimine ödenecek
borsa payları ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılan tescil ve kayıtlar
nedeniyle alınan ücretler üzerinden % 50 oranında finansal faaliyet harcı
ödenmesi hükme bağlanmıştır.
Buna göre 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren;
-İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında yapılan iş ve işlemler nedeniyle
alınan menkul kıymet kotasyon ücretleri,
-İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında yapılan iş ve işlemler nedeniyle
alınan menkul kıymet tescil ücretleri,
-Kurtaj ücretlerinden borsa yönetimine ödenecek borsa payları ve
-Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılan tescil ve kayıtlar nedeniyle
alınan ücretler
üzerinden % 50 harç ödenecektir.
Sözkonusu düzenleme, 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren ödenecek sözkonusu
tutarlar üzerinden 4306 sayılı Kanuna istinaden eğitime katkı payı ödenmeyecek
olması nedeni ile yapılmış olup 5035 sayılı Kanunun 43 üncü maddesi gereği, bu
şekilde tahsil edilen damga vergisinin % 25’i, 31.12.2010 tarihine kadar sekiz
yıllık kesintisiz ilköğretim hizmetlerinde kullanılmak üzere Maliye
Bakanlığı’nca Milli Eğitim Bakanlığı’na ödenecektir.
Yerverilen konularda ek bilgi istenildiğinde lütfen bizimle temasa geçiniz.
Saygılarımızla,
SİGMA
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.
ACK