5 Ocak 2004
SİRKÜLER NO: 2004/003
- DAMGA VERGİSİ
Konu: 5035 sayılı Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla Damga Vergisi Kanununda
yapılan değişiklikler hakkında
5035 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun,
Cumhurbaşkanınca onaylanarak 2 Ocak 2004 tarih ve 25334 mükerrer sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanmış ve Vergi Usul Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun, Katma Değer Vergisi Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu,
Kurumlar Vergisi Kanunu, Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, Damga Vergisi Kanunu,
Harçlar Kanunu, Belediye Gelirleri Kanunu, Gider Vergileri Kanunu, Vergi İadesi
Hakkında Kanun, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, Sosyal Sigortalar
Kanunu, 4306 sayılı Kanun ve 4733 sayılı Kanunda değişiklikler yapılmıştır.
Yasa tasarısına istinaden yapılması düşünülen değişiklik ve düzenlemelerin
bir kısmına 24.12.2003 tarih ve 2003/160 sayılı sirkülerimizde yer verilmiş
olup 2 Ocak 2004 tarihli mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 5035 sayılı
Kanunla Damga Vergisi Kanununda yapılan değişiklik ve düzenlemeler aşağıda
dikkatinize sunulmaktadır:
1. Bankalar,
yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak
kredilerin temini ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenecek kâğıtlar ile bu
kâğıtlar üzerine konulacak şerhler (kredilerin kullanımları hariç) damga
vergisinden istisna edilmiştir.
4842 sayılı Kanunla Damga Vergisinden istisna edilen kağıtların sayıldığı
Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV- Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar
bölümündeki 23 üncü bent, 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren değiştirilmiş ve yurt
içi ve yurt dışı kredi kuruluşlarından temin edilen ve ortalama vadesi bir yıl
ve daha uzun süreli olan nakdi yatırım kredileri nedeniyle düzenlenen kâğıtlar
(kredilerin kullanımları hariç) damga vergisinden istisna edilmişti.
5035 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile bu istisnanın kapsamı oldukça genişletilmiş
ve bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca
kullandırılacak kredilerin temini ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenecek
kâğıtlar ile bu kâğıtlar üzerine konulacak şerhler (kredilerin kullanımları
hariç) herhangi bir sınırlamaya tabi tutulmaksızın damga vergisinden istisna
edilmiştir.
Buna göre 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren;
-Bankalar tarafından kullandırılacak kredilerin temini ve geri ödenmesi
amacıyla düzenlenecek kâğıtlar ile bu kâğıtlar üzerine konulacak şerhler
(kredilerin kullanımları hariç),
-Yurt dışı kredi kuruluşları tarafından kullandırılacak kredilerin temini
ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenecek kâğıtlar ile bu kâğıtlar üzerine
konulacak şerhler (kredilerin kullanımları hariç),
-Uluslararası kurumlar tarafından kullandırılacak kredilerin temini ve geri
ödenmesi amacıyla düzenlenecek kâğıtlar ile bu kâğıtlar üzerine konulacak
şerhler (kredilerin kullanımları hariç)
üzerinden damga vergisi hesaplanmayacaktır.
Bu düzenleme kapsamında Türkiye´deki bankaların ve bunların yurtdışındaki
şubelerinin kullandırdıkları vadesi ve para cinsi ne olursa olsun bütün
kredilere ilişkin sözleşmeler damga vergisinden istisna edilmiştir. Aynı
şekilde yurtdışı bankaların kredi kuruluşlarının kullandırdıkları kredilerin
sözleşmeleri de vade ve para cinsine bakılmaksızın damga vergisinden istisna
edilmiştir.
Gayrinakdi
kredilerin damga vergisi istisnası kapsamında olup olmadığı hususunda
bakanlığın eski uygulamaları dikkate alındığında tereddüt duyulmaktadır. Bu
konuda bakanlıktan görüş alınması uygun olacaktır.
Ancak bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlar
dışındaki diğer kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından kullandırılacak
kredilerin temini ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenecek kâğıtlar ile bu
kâğıtlar üzerine konulacak şerhler, başkaca bir istisna bulunmadığı sürece damga
vergisine tabi olacaktır.
Diğer yandan sözkonusu kredilerin temini safhasında düzenlenen kredi
sözleşmelerine ilaveten kredi sözleşmesinin düzenlenmesini temin etmek üzere,
sözleşme safhasından önce krediye karşılık verilen teminatlarla ilgili
(teminat, kefalet, garanti ve kontrgaranti mektubu, ipotek sözleşmesi, işletme
rehni sözleşmesi gibi) kağıtların da damga vergisinden istisnaya tabi olması
gerektiği düşüncesindeyiz. Bu istisnanın kapsamı hususunda Maliye Bakanlığı’nın
bir açıklama yapması beklenilmektedir.
2. Damga Vergisi
Kanunu’nun mükerrer 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kaldırılmıştır.
Damga Vergisi Kanunu’nun mükerrer 30 uncu maddesine 3393 sayılı Kanunla
eklenen ikinci fıkra ile Bakanlar Kurulu’na, uluslararası kurumlardan, yabancı
ülkelerin kredi kuruluşlarından ve diğer her türlü dış kaynaklardan doğrudan
doğruya veya Türkiye'de faaliyet gösteren bankalar vasıtasıyla verilecek
krediler ve bu kredilerin geri ödenmesi nedeniyle düzenlenen kâğıtların tabi
olduğu damga vergisi nispetini "0" sıfıra kadar indirme, indirilen
nispeti kanuni seviyesine kadar çıkarma ve bu nispetler dahilinde kredi
nevileri itibariyle farklı nispetler tespit etme ve bu konu ile ilgili usul ve
esasları tayin etme yetkisi tanınmış ve Bakanlar Kurulu da 17.9.1987 tarihli
Resmi Gazete’de yayımlanan 87/12067 sayılı Kararı ile uluslararası kurumlardan,
yabancı ülkelerin kredi kuruluşlarından ve diğer her türlü dış kaynaklardan
doğrudan doğruya veya Türkiye'de faaliyet gösteren bankalar vasıtasıyla temin
edilen dış kredilerin, sadece alınması sırasında ilk defa düzenlenen kâğıtlar
ile bu kredilerin söz konusu kuruluşlara geri ödenmesi dolayısıyla düzenlenen
kâğıtların damga vergisi nispetinin "0" sıfır olarak uygulanmasını
kararlaştırmıştı.
Yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak
kredilerin temini ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenecek kâğıtlar ile bu
kâğıtlar üzerine konulacak şerhlerin (kredilerin kullanımları hariç) 2 Ocak
2004 tarihinden itibaren herhangi bir sınırlamaya tabi tutulmaksızın damga
vergisinden istisna edilmesi nedeniyle 5035 sayılı Kanunun 49/ 4 maddesi ile Damga
Vergisi Kanunu’nun mükerrer 30 uncu maddenin ikinci fıkrası 1 Ocak 2004
tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer yandan uluslararası kurumlar ve yabancı ülkelerin kredi kuruluşları
dışındaki diğer her türlü dış kaynaklardan gerek doğrudan doğruya
gerekse faaliyet gösteren bankalar vasıtasıyla verilecek krediler ve bu
kredilerin geri ödenmesi nedeniyle düzenlenen kâğıtlar başkaca bir istisna
bulunmadığı sürece damga vergisine tabi olacaktır.
3. Bankalarca
kullandırılacak bireysel konut kredileri herhangi bir tutarla sınırlı
olmaksızın damga vergisinden istisna edilmiştir.
4684 sayılı Kanunla 3.7.2001 tarihinden itibaren Kanuna ekli (2) sayılı
tablonun IV- Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar bölümüne eklenen 18 inci
fıkra ile Bankalarca konut edinmek isteyenlere (daha önce aynı nitelikte bir
kredi kullandırılmamış olması şartıyla kullandırılacak kredinin ana para
tutarının 2003 yılında 121.794.000.000 lirayı, 2004 yılında 156.505.000.000
lirayı aşmayan kısmı için) bireysel konut kredisi verilmesi ile ilgili olarak
düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisna edilmişti.
Bankalar tarafından kullandırılacak kredilerin temini ve geri ödenmesi
amacıyla düzenlenecek kâğıtlar ile bu kâğıtlar üzerine konulacak şerhlerin
(kredilerin kullanımları hariç) 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren herhangi bir
sınırlamaya tabi tutulmaksızın damga vergisinden istisna edilmesi nedeniyle
sözkonusu 18 inci fıkra, 5035 sayılı Kanunun 49/ 4) maddesi ile 1 Ocak 2004
tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.
4. Kambiyo
senetleri ve kambiyo senetlerine benzeyen senetler üzerine konulan aval ve
kefalet şerhleri ile bu mahiyetteki diğer şerhler damga vergisinden istisna
edilmiştir.
5035 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile Damga Vergisinden istisna edilen
kağıtların sayıldığı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV- Ticari ve medeni
işlerle ilgili kağıtlar bölümüne 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren eklenen 29
uncu bent ile kambiyo senetleri ve kambiyo senetlerine benzeyen senetler üzerine
konulan aval ve kefalet şerhleri ile bu mahiyetteki diğer şerhler, damga
vergisinden istisna edilmiştir.
Buna göre 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren
-Kambiyo senetleri,
-Kambiyo senetlerine benzeyen senetler
üzerine konulan
-aval ve
-kefalet şerhleri ile
-bu mahiyetteki diğer şerhlere
damga vergisi hesaplanmayacaktır.
5. 4077 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 10 uncu maddesi çerçevesinde tüketici
kredisine ilişkin olarak düzenlenen sözleşmenin tüketiciye verilen nüshası
damga vergisinden istisna edilmiştir.
4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, mevzuatları gereği
tüketicilere nakit kredi vermeye yetkili olan banka, özel finans kuruluşu ve
finansman şirketlerini kredi veren, tüketicilerin bir mal veya hizmet edinmek
amacıyla kredi verenden nakit olarak aldıkları krediyi tüketici kredisi olarak
tanımlamakta olup tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı olarak yapılması ve bu
sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur.
5035 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile Damga Vergisinden istisna edilen
kağıtların sayıldığı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV- Ticari ve medeni
işlerle ilgili kağıtlar bölümüne 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren eklenen 30
uncu bent ile 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 10 uncu maddesi
çerçevesinde tüketici kredisine ilişkin olarak düzenlenen sözleşmenin
tüketiciye verilen nüshası damga vergisinden istisna edilmiştir.
Buna göre 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren özel finans kuruluşları ve
finansman şirketleri tarafından verilen tüketici kredilerine ilişkin
olarak düzenlenen sözleşmenin tüketiciye verilen nüshası için damga vergisi
hesaplanmayacaktır.
6. Döviz
kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar
damga vergisinden istisnadır.
3505 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi, 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren
uygulanmayacak olup bu madde gereği döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin
işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kağıtların damga vergisine tabi tutulmaması
amacıyla 5035 sayılı Kanunun 28 inci maddesi ile Damga Vergisi Kanunu’na ek 2
nci madde eklenmiş ve döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerle ilgili
olarak düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden istisna edilmiştir.
Buna göre 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren döviz kazandırıcı faaliyetlere
ilişkin işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar üzerinden damga vergisi
hesaplanmayacak olup döviz kazandırıcı faaliyetlerin neler olduğu ve bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı ile Dış
Ticaret Müsteşarlığı tarafından birlikte tespit edilecektir.
İstisnaya konu döviz kazandırıcı faaliyetlerin kısmen veya tamamen
gerçekleştirilmemesi halinde, gerçekleşmeyen kısma ait alınmayan damga vergisi
mükelleflerden, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ceza ve gecikme faizi ile
birlikte geri alınacaktır.
Öte yandan yukarıda belirtilen hususlarda damga vergisi istisnası uygulamak
suretiyle işlem yapan kuruluşlar, istisnaya konu işlemin mahiyeti ile alınmayan
vergi tutarını, işlemin yapıldığı tarihi takip eden otuz gün içinde ilgililerin
gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine
bildirmeye mecbur kılınmışlardır.
Döviz kazandırıcı faaliyetin gerçekleşmediğinin tespit edildiği tarihi
takip eden otuz gün içinde, bu durumu vergi dairesine bildirmeyen kuruluşlar
damga vergisi, ceza ve gecikme faizinin ödenmesinden ilgililerle birlikte
müteselsilen sorumlu olacaklardır.
7. Anonim,
eshamlı komandit ve limited şirket mukavelenameleri damga vergisinden
istisnadır.
Damga Vergisi Kanunu’na ekli vergiye tabi kağıtların sayıldığı (1) sayılı
Tablonun I. 3 bendine göre anonim, eshamlı komandit ve limited şirket
mukavelenameleri binde 5 oranında vergiye tabi tutulmakta olup vergi miktarı
2004 yılı için 40.691.300.000 lirayı aşamamaktadır.
4684 sayılı Kanunla, Damga Vergisinden istisna edilen kağıtların sayıldığı
Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV- Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar
bölümüne 3.7.2001 tarihinden itibaren eklenen 16 ncı bent gereği anonim,
eshamlı komandit ve limited şirketlerin sermaye artırımlarına ilişkin olarak düzenlenen
kağıtlar üzerinden damga vergisi hesaplanmamaktadır.
5035 sayılı Kanunun 49/ 4) maddesi ile 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren (1)
sayılı Tablonun I. 3 bendi iptal edilmekte ve 48/ 6) b) maddesi ile de 1 Ocak
2004 tarihinden itibaren anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin
kuruluşlarına ve süre uzatımlarına ilişkin olarak düzenlenen kağıtlar da damga
vergisi istisnası kapsamına alınmaktadır.
Buna göre 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren anonim, eshamlı komandit ve
limited şirketlerin kuruluşlarına, sermaye artırımlarına ve süre uzatımlarına
ilişkin olarak düzenlenen kağıtlar üzerinden damga vergisi hesaplanmayacaktır.
8. Vergi
Beyannameleri üzerinden hesaplanan damga vergisi tutarları artırılmış olup
Belediyeler ve Gümrük İdarelerine verilen beyannameler ile SSK prim
bildirgeleri nedeniyle damga vergisi ödenecektir.
5035 sayılı Kanunla Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı Tabloda 1 Ocak
2004 tarihinden itibaren yapılan düzenlemeler ile yıllık gelir ve kurumlar
vergisi, Muhtasar, katma değer vergisi ve diğer beyannamelerin damga vergisi
tutarları artırılmış ve Belediyelere ve Gümrük idarelerine verilen beyannameler
ile Sosyal Sigortalar Kurumuna verilen sigorta prim bildirgeleri nedeniyle
damga vergisi ödenme mecburiyeti getirilmiştir.
5035 sayılı Kanuna göre sözkonusu beyanname ve bildirgeler için ödenecek
2004 yılında ödenecek damga vergisi tutarları aşağıda olup bu tutarlar her yıl
yeniden değerleme oranında artırılacaktır:
1. |
Yıllık gelir vergisi
beyannameleri |
15.000.000 TL |
|
2. |
Kurumlar vergisi beyannameleri |
20.000.000 TL |
|
3. |
Muhtasar beyannameler |
10.000.000 TL |
|
4. |
Katma değer vergisi
beyannameleri |
10.000.000 TL |
|
5. |
Diğerleri |
10.000.000 TL |
|
6. |
Belediyelere verilen beyannameler |
8.000.000 TL |
|
7. |
Sosyal Sigortalar Kurumuna verilen sigorta prim bildirgeleri |
8.000.000 TL |
|
8. |
Gümrük idarelerine verilen beyannameler |
20.000.000 TL |
Diğer yandan Bakanlar
Kurulu’na beyanname ve bildirgelerin internet ortamında gönderilmesi halinde sözkonusu miktarları her bir beyanname ve bildirge
itibarıyla ayrı ayrı sıfıra kadar indirme yetkisi verilmektedir.
Sözkonusu düzenleme, 1 Ocak 2004 tarihinden itibaren vergi dairesi,
belediyeler ve gümrük idarelerine verilen beyannameler ile SSK prim
bildirgeleri üzerinden 4306 sayılı Kanuna istinaden eğitime katkı payı ödenmeyecek
olması nedeni ile yapılmış olup 5035 sayılı Kanunun 43 üncü maddesi gereği, bu
şekilde tahsil edilen damga vergisinin % 25’i, 31.12.2010 tarihine kadar sekiz
yıllık kesintisiz ilköğretim hizmetlerinde kullanılmak üzere Maliye
Bakanlığı’nca Milli Eğitim Bakanlığı’na ödenecektir.
Yerverilen konularda ek bilgi istenildiğinde lütfen bizimle temasa geçiniz.
Saygılarımızla,
SİGMA
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.
ACK