30 Aralık 2002

SİRKÜLER NO: 2002/102 – GVK-MENKUL KIYMET

Konu: 2002 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının vergilendirilmesine ilişkin 245 Seri Nolu Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliği yayımlanmıştır.

Maliye Bakanlığı’nca 28.12.2002 tarih ve 24977 sayılı Resmi Gazete’de 2002 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının vergilendirilmesine ilişkin 245 Seri Nolu Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliği yayımlanmıştır.

2002 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının yıllık beyannameyle beyan edilip edilmeyeceğinin tespitinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

1. Gelir Vergisi Kanunu’na 4444 sayılı Kanunla eklenen geçici 55 inci madde hükmü uyarınca, 2002 takvim yılında elde edilen ve vergi kesintisine tabi tutulmuş olan

-Mevduat faizleri,

-Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kar payları ile kar ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kar payları ve özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları,

-Repo gelirleri,

-Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları,

için tutarı ne olursa olsun beyanname verilmeyecek olup, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.

Yukarıda yazılı kazanç ve iratların ticari işletme bünyesinde elde edilmesi halinde ticari kazancın unsuru olarak değerlendirilecekleri ve dolayısıyla vergiye tabi kazancın tespitinde dikkate alınacakları tabiidir.

2. Gelir Vergisi Kanunu’na 4710 sayılı Kanunla eklenen geçici 59 uncu madde hükmü ile 26.07.2001 - 31.12.2002 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın ya da arttırılmış tutarın her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında arttırılması ile bulunacak tutar gelir vergisinden istisna edilmiştir.

Maliye Bakanlığı bu hükme göre, 245 Seri Nolu Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile 2002 yılında söz konusu gelirlere uygulanacak istisna tutarını 2001 yılı için geçerli 50 milyar lirayı 2001 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranında (% 53,2) artırmak suretiyle (50 milyar * %53,2=) 76 milyar 600 milyon lira olarak açıklamaktadır.

İstisna kapsamına giren söz konusu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye de bu kazançlar dahil edilmeyecektir.

İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar açısından ise mükellefin tercihine bağlı olarak maliyet bedelinin endekslenmesi veya indirim oranı uygulandıktan sonra bulunan tutara uygulanacaktır.

2002 yılı için belirlenen indirim oranı % 87,4’tür. (İndirim oranı hakkında detaylı açıklama için 30 Aralık 2002 tarih ve YMM-1244-2002/101 numaralı Sirkülerimize bakınız.)

Bu durumda, 76 milyar 600 milyon liralık istisna, indirim uygulanmadan önce 660.714.285.714 TL’lik brüt menkul sermaye iradına, 607.936.507.936 TL’lik de değer artış kazancına karşılık gelmektedir.

İstisna, faiz gelirleri ile elden çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar toplamına uygulanacaktır. Bir gerçek kişinin, hem faiz hem de elden çıkarma dolayısıyla elde ettiği kazancın bulunması ve gelir toplamının istisna sınırını aşması halinde, istisnanın hangi kazanca uygulanacağı mükellefçe serbestçe belirlenecektir.

26.07.2001 tarihinden itibaren ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonolarının elden çıkarılmasından doğan kazançlar açısından Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 56 ncı maddesinde yer alan 3 milyar 500 milyon liralık istisnadan ayrıca yararlanılamayacaktır. Söz konusu tarihten önce ihraç edilmiş Devlet tahvili ve Hazine bonoları ile diğer menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan kazançlar açısından ise geçici 56 ncı maddede yer alan istisnadan yararlanılabilecektir.

İstisna sadece gerçek kişilerce elde edilen kazançlar yönünden geçerli olup, ticari işletmelere ait olan bu tür gelirler ile ilgili olarak uygulanmayacaktır.

3. 7.10.2001 tarihinden itibaren düzenlenen şahıs sigorta poliçeleri dolayısıyla elde edilen ve 4697 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasına eklenen 15 numaralı bentte tanımlanan menkul sermaye iratları beyan edilmeyecektir.

4. Yukarıda belirtilenler dışında kalan ve gayri safi tutarları toplamı 6.650.000.000.- TL’nı aşmayan menkul sermaye iratlarından, vergi kesintisine tabi tutulmuş olanlar ile vergi alacağı dahil kurumlardan elde edilen kar payları beyan edilmeyecektir

5. Menkul sermaye iratları toplamının 6 milyar 650 milyon TL’nı aşıp aşmadığının tespitinde indirim oranı ve istisna uygulanabilecek menkul sermaye iratlarının, indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının dikkate alınması, bu iratların beyan edilmesinin gerektiği durumlarda ise indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının beyan edilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, 6.650.000.000 TL’lık limitin aşılıp aşılmadığı kontrol edilirken brüt menkul sermaye iradının 52.777.777.777 TL olarak dikkate alınması gerekmektedir.

6. Bu durumda 2002 takvim yılında elde edilen

-Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler,

-Her nevi alacak faizleri,

-Menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kar payları,

indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.

Dövize, altına ve başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranının uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.

7. Vergi kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratlarının, tutarına bakılmaksızın beyan edilmesi gerekmektedir.

Örneğin yurt dışında bulunan bankalar ile Off-Shore Bankalardan (kıyı bankacılığı), 2002 yılında elde edilen mevduat faiz gelirlerinin, yurt dışından elde edilen gelir niteliğinde olmaları ve Türk vergi kanunlarına göre herhangi bir vergi tevkifatına tabi tutulmamış olmaları nedeniyle tutarlarına bakılmaksızın (TL cinsinden olanlara indirim oranı uygulandıktan sonra kalan kısım) yıllık beyanname ile bildirilmeleri gerekmektedir.

Yerverilen konularda ek bilgi istenildiğinde lütfen bizimle temasa geçiniz.

Saygılarımızla,

SİGMA

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

 

ACK