SİRKÜLER
NO: 98/105 VERGİ-GVK
YMM - 1244 - 125
Konu: Özel Gider İndirimi
Uygulaması ve Personel Yemek Bedeline İlişkin İstisna Tutarı Hakkında
27.12.1998 tarihli ve 23566 sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanan 218 Seri Nolu Gelir vergisi Genel Tebliği ile özel gider indirimi uygulamasına açıklık getirilmiş ve personel yemek bedeline ilişkin istisna tutarı belirlenmiştir.
1. ÖZEL GİDER İNDİRİMİ
Ücretleri gerçek usulde vergilendirilen hizmet erbabı için uygulanan özel gider indirimi uygulaması 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinin 5 numaralı bendinde düzenlenmiştir. Ayrıca özel gider indiriminin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar 176, 178 ve 182 seri no'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğleri ile açıklanmıştır.
4369 sayılı Kanunla tevkif suretiyle vergilendirilen ücretliler için uygulanan gelir vergisi tarifesi 1998 takvim yılının ikinci yarısından itibaren değiştirilmiştir. Bu durum, tevkif suretiyle vergilendirilen ücretliler için uygulanacak özel gider indirimi uygulamasında hangi gelir vergisi tarifesinin dikkate alınacağı konusunda tereddütlere neden olmuştur.
1.1. Özel Gider İndiriminden Doğan Vergi Farkının Hesaplanması
Elde ettikleri ücretleri tevkif suretiyle vergilendirilen ücretliler 1 Ocak-31 Aralık dönemine ait biriktirdikleri harcama belgelerini 1998 yılı dönemleri itibariyle bir ayrım yapmadan 1999 yılının Ocak ayının 20'si akşamına kadar özel gider indirimine ait bildirim ile işverenlerine vereceklerdir.
İşverenlerce, ücretlilerin özel gider indiriminden doğan vergi farkı dolayısıyla iade edilecek tutar hesaplanırken gelir vergisi matrahından düşülebilecek özel gider indirimi tutarı belirlenecek, bulunan bu tutar toplam gelir vergisi matrahından düşülecektir. Ocak ayının 20'sinin tatile rastlaması nedeniyle özel gider indirimine ait harcama belgeleri bu günü takip eden ilk iş gününe kadar verilebilecektir.
Kalan vergi matrahı 1998 yılının ilk ve ikinci 6 aylık dönemlerinin toplam vergi matrahının oranlarına göre ayrıştırılacak ve ayrıştırılan bu tutarlara ilişkin gelir vergisi tutarları hesaplanacaktır. Tevkif suretiyle kesilen gelir vergisi toplamından, özel gider indirimi düşüldükten sonra kalan matraha ilişkin hesaplanan gelir vergisi düşülerek, vergi farkı dolayısıyla iade edilecek tutara ulaşılacaktır.
ÖRNEK:
Ücreti (A) nın;
1/1/1998 - 30/6/1998 dönemine ait vergi matrahı toplamı 500,000,000 Türk Lirası,
1/7/1998 - 31/12/1998 dönemine ait vergi matrahı toplamı 750,000,000 Türk Lirası,
1998 yılına ilişkin olarak işverene teslim edilen harcama belgeleri toplamı 1,200,000,000 Türk Lirasıdır.
Bu verilere göre ücretli (A) nın özel gider indiriminden doğan vergi farkı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
|
İlk 6 aylık ücretlerin vergi matrahları toplamı |
: 500,000,000 |
|
İlk 6 aylık ücretlerden tevkif suretiyle kesilen gelir vergisi |
: 125,000,000 |
|
İkinci 6 aylık ücretlerin vergi matrahları toplamı |
: 750,000,000 |
|
İkinci 6 aylık ücretlerden tevkif suretiyle kesilen gelir vergisi |
: 162,500,000 |
|
1998 yılında ücretlerden tevkif suretiyle kesilen gelir vergisi toplamı (125,000,000 + 162,500,000=) |
: 287,500,000 |
|
Harcamaların özel gider indirimine esas olabilecek en üst tutarı ((500,000,000 + 750,000,000) x %35=) |
: 437,500,000 |
|
Harcamaların özel gider indirimine esas alınacak tutarı (1,200,000,000/3=) |
: 400,000,000 |
|
Vergi matrahının özel gider indiriminden sonra kalan kısmı (1,250,000,000 - 400,000,000=) |
: 850,000,000 |
|
Eski vergi tarifesinin uygulanacağı tutar (500,000,000/1,250,000,000 x 850,000,000=) |
: 340,000,000 |
|
Yeni vergi tarifesinin uygulanacağı tutar (750,000,000/1,250,000,000 x 850,000,000=) |
: 510,000,000 |
|
Özel gider indirimi düşüldükten sonra kalan matrahın gelir vergisi (340,000,000 x 0.25 + 510,000,000 x 0.20=) |
: 187,000,000 |
|
Vergi farkı dolayısıyla iade edilecek tutar (287,500,000 - 187,000,000=) |
: 100,500,000 |
1.2. Aynı Zamanda Birden Fazla İşverenden Ücret Alan Ücretlilerde
Özel Gider İndirimi Uygulaması
Ücretlilerin aynı zamanda birden fazla işverenden ücret alması halinde, her bir işverene özel gider indirimine ait bildirim verilmesi mümkün bulunmaktadır. Her bir işveren kendi ödediği ücretlerin vergi matrahlarına yukarıda 1.1. bölümünde açıklanan esaslara göre özel gider indirimi uygulayacaktır.
1.3. İşveren Değiştiren Ücretliler ile Bir İşyerinde Çalışmakta İken
İşten Ayrılan ve Başka Bir İşte Ücretli Olarak Çalışmayanlar Hakkında Özel
Gider İndirimi Uygulaması
Bir işveren nezdinde ücretli olarak çalışmakta iken, bu işverenden ayrılarak başka bir işveren nezdinde çalışan ücretliler, işveren değiştirdiği takvim yılına ait özel gider indirimine ait bildirimi, en son çalıştığı işverene vereceklerdir.
İşveren değiştiren ücretliler ile bir işyerinde çalışmakta iken işten ayrılan ve başka bir işte ücretli olarak çalışmayanlar hakkında yukarıda 1.1. bölümünde açıklanan esaslara göre özel gider indirimi uygulanacaktır.
1.4. Ücretlerinden Vergi Tevkif Usulü Cari Olmayan ve Bu Nedenle
Yıllık Beyanname Veren Ücretlilerde Özel Gider İndirimi Uygulaması
Ücretlerinden vergi tevkif usulü cari olmayan ve bu nedenle ücretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olan ücretlilerde özel gider indirimi, 1998 yılı gelirlerine uygulanacak olan 97/10351 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkartılan vergi tarifesi dikkate alınarak hesaplanacaktır (1.1. deki ilk altı aya ilişkin tarife).
Bu nedenle bu mükelleflerin özel gider indirimi düşüldükten sonra kalan matrahlarının gelir vergisi hesaplanırken, yukarıda 1.1. bölümündeki 1998 yılının ilk ve ikinci altı aylık dönemleri için ayrıştırma yapılmadan, sadece anılan vergi tarifesi uygulanacaktır.
1.5. Özel Gider İndiriminin Uygulanmasında Çocuk Tabiri
Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinin 5 numaralı bendinde, özel gider indirimi uygulamasında; mükellefin kendisi, eşi ve çocukları adına düzenlenen eğitim, sağlık, gıda, giyim ve kira harcamalarına ait belgelerin geçerli belge olacağı hükme bağlanmıştır.
Özel gider indirimi uygulamasında "çocuk" tabiri, yaş sınırına bakılmaksızın ücretli ile birlikte oturan veya ücretli tarafından bakılan (gelir vergisine tabi geliri bulunmayan: nafaka verilmek suretiyle bakılan, evlat edinilenler ile ana ve babasını kaybetmiş torunlardan ücretli ile birlikte oturan) kişileri ifade edecektir.
2. HİZMET ERBABINA İŞYERİ
VE MÜŞTEMİLATI DIŞINDA VERİLEN YEMEK BEDELİNE İLİŞKİN İSTİSNA TUTARI
193 sayılı Kanunun 4369 sayılı Kanunla değişik 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan; işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan günlük 800,000 Türk Liralık yemek bedeline ilişkin istisna tutarı, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesi hükmüne istinaden 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren günlük 1,400,000 Türk Lirası olarak belirlenmiştir.
Buna göre, işyeri veya işyeri müştemilatı dışında kalan yerlerde işverenlerce hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren günlük 1,400,000 Türk Lirası olarak uygulanacaktır.
Yerverilen konularda ek bilgi istenildiğinde lütfen bizimle temasa geçiniz.
Saygılarımızla,
SİGMA
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.
TÖ