5 Haziran 2000

SİRKÜLER NO: YMM-1244- 2000/053 – SSK

Konu: 4571 sayılı Kanunla Sosyal Sigortalar Kanunu’na ek geçici madde eklenerek prime esas alt ve üst kazanç sınırları yeniden belirlenmiş, İşsizlik Sigortası Kanunu’nda değişiklik yapılmıştır.

31 Mayıs 2000 tarih ve 24065 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4571 sayılı kanunla 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa 1 Nisan 2000 tarihi ile 31 Mart 2002 tarihleri arasında geçerli olmak üzere aşağıda yer alan 2 numaralı ek geçici madde eklenmiştir. Yine 4571 sayılı kanunla 4447 sayılı İş Kanununun 46 ve 49’uncu maddelerinde aşağıda yeralan değişiklikler yapılmıştır. 4571 sayılı Kanun 1 Nisan 2000 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmektedir.

1.      SSK Primine Esas Alt ve Üst Sınırlar yeniden belirlenmiştir

4571 sayılı Kanun ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na eklenen ek geçici maddenin metni aşağıdadır.

“Ek Geçici Madde 2: 1.4.2000 ile 31.3.2001 tarihleri arasında alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı 5.000.000 TL olarak uygulanır. Bu alt sınır 1.4.2001 tarihinden itibaren 78’inci maddenin birinci fıkrası hükmüne göre artırılır. Ancak, Bakanlar Kurulu bu artışı 1.4.2001 ile 31.3.2002 dönemi için hedeflenen enflasyonu dikkate alarak yeniden belirlemeye yetkilidir. 1.4.2000 tarihi ile bu Kanunun yayımı tarihi arasındaki döneme ait ödenen fazla primler, sonraki dönemlerin prim borcuna mahsup edilir.

Bu Kanunun yayımı tarihini takip eden ödeme dönemi başından itibaren 96’ncı madde uyarınca bağlanmış gelir ve aylıklar birinci fıkrada belirtilen alt sınır üzerinden hesaplanır.”

1.1. SSK Primine Esas Kazanç Alt Sınırı (Taban)

506 sayılı Kanuna eklenen ek geçici madde 2’ye göre prime esas tutulan kazancın alt sınırı günlük 5.000.000 TL’dır. Bu durumda, prime esas kazanç alt sınırı aylık 150.000.000 TL (5.000.000 * 30 gün) dir.

Bilindiği üzere Sosyal Sigortalar Kanununun 78 inci maddesinin 2 nci ve 3üncü fıkralarına göre kazançları alt sınırın altında olan sigortalıların sigorta primleri alt sınır üzerinden hesaplanmaktadır. Bu durumda; maaşları asgari ücret düzeyinde olan veya ücretsiz çalışan sigortalıların SSK primlerinin 150.000.000 TL üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Sigortalının aldığı ücret ile alt sınır arasındaki fark üzerinden hesaplanacak SSK primi işçi ve işveren payları işveren tarafından ödenecektir.

1.2. SSK Primine Esas Kazanç Üst Sınırı (Tavan)

506 sayılı Kanun’un 78inci maddesinin 1inci fıkrasına göre prime esas tutulan kazancın üst sınırı alt sınırın 3 katıdır. 506 sayılı Kanuna eklenen ek geçici madde 2’ye göre, prime esas kazancın üst sınırı  günlük 15.000.000 TL (5.000.000 * 3), aylık 450.000.000 TL (15.000.000 * 30 gün)’dır.

Yeniden belirlenen alt ve üst sınırlar 1 Nisan 2000 tarihinden itibaren geçerlidir.

1.3. Prime Esas Alt ve Üst Sınır Limitleri 2001 yılı Nisan Ayında Yeniden Belirlenecektir

506 sayılı Kanun’un 78inci maddesinin 1inci fıkrasına göre;

“Günlük kazanç alt sınırı her yıl, ilk olarak Nisan ayında bir önceki yılın Aralık ayı ile ondan önceki yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı kadar, ikinci olarak bir önceki yılın gayrisafi yurtiçi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar artırılarak belirlenir. Bu şekilde belirlenecek günlük kazanç alt sınırının belirlenmesinde 1000 liranın kesirleri 1000 liraya tamamlanır.”

Ayrıca, 4571 sayılı Kanun ile Bakanlar Kurulu’na 1 Nisan 2001 - 31 Mart 2002  döneminde prime esas kazançlardaki artışı belirlemek için yetki verilmiştir. Dolayısı ile sözkonusu dönem için ya 78inci madde hükmü uygulanacak ya da Bakanlar Kurulu yetkisini kullanacaktır.

2. Aylık SSK Bildirgeleri ile Dört Aylık SSK bildirgeleriyle ilgili hususlar:

4571 sayılı Kanun’un geçici 1’nci maddesi gereği 506 sayılı Kanun’a eklenen ek geçici madde 2 hükümleri 1 Nisan 2000 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiği için Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79’uncu maddesinde öngörülen sürede Sosyal Sigortalar Kurumu’na verilen aylık sigorta prim bildirgeleri ve dört aylık prim bordrolarında alt sınırı  192.450.000 TL ve üst sınırı 577.350.000 TL olarak bildirenlerin SSK primleri ile ilgili düzeltme ve mahsup işlemi yapması gerekmektedir. Bu düzeltmenin nasıl yapılacağı hususunda SSK tarafından henüz bir açıklama yapılmamıştır.

Düzeltme ya yeniden bordro düzenlenmesi ve düzeltme bildirgesi hazırlanması yolu ile ya da Mayıs ayı ve sonraki aylara ait bordolarda mahsup yapılması yolu ile yapılabilecektir.

SSK’nın da Maliye Bakanlığının aşağıda yer alan açıklamasına paralel bir düzenleme yapması halinde; yeniden bordro ve bildirge düzenlenmesi gerekmeyecektir.

Maliye Bakanlığının bu yazısına göre; Nisan ayında fazladan hesaplanan sigorta primleri Mayıs ayı ve sonraki aylarda bordro üzerinden mahsup edilecektir. Ancak SSK’nın farklı bir düzenleme yapması halinde durum tarafınıza bildirilecektir.

3. Nisan ayı Muhtasar Beyannamesi ile ilgili hususlar:

1 Nisan 2000 tarihinden sonra yapılan ücret hesaplamalarında 24 Nisan 2000 tarihinde yayımlanan 16-216 sayılı genelgede yer alan rakamları (alt sınır 192.450.000 TL, üst sınır 577.350.000 TL) esas alıp bunun üzerinden muhtasar beyanname düzenlenmesi halinde Nisan ayı muhtasar beyannamede eksik gelir vergisi stopajı hesaplanmış olacaktır.

Sözkonusu eksik gelir vergisi stopajının nasıl düzeltileceği konusunda Maliye Bakanlığı’nın kendi teşkilatına gönderdiği 2 Haziran 2000 tarih ve 26814 sayılı yazısındaki açıklaması aşağıdadır:

“….sigorta primine esas olacak günlük alt sınırın 4571 sayılı Kanunla 01/04/2000 tarihinden itibaren yeniden belirlenmesi nedeniyle yapılacak düzeltme işlemleri; Mayıs ayı ve takip eden aylara ilişkin bordro ve muhtasar beyanname hazırlanırken bu aylara ilişkin ücretin safi tutarının hesaplanmasında, Mayıs ayı ve sonraki aylara ait sigorta primi tutarı (işçi payı) yerine, Nisan ayında fazladan ödenen sigorta priminin mahsup edilmesinden sonra bulunan tutarın uygulanması suretiyle yapılacaktır. Düzeltme işlemlerinde; mahsup işlemlerinin yapılmasından sonra bulunan sigorta primi (işçi payı) tutarının ücret bordrosu üzerinde gösterilmesi yeterli olacak ve vergi dairelerince de başkaca bir belge aranmayacaktır.

“Diğer yandan, Nisan ayında çalıştıktan sonra Mayıs ayı itibariyle işten ayrılan, emekli olan ve ölenlere ilişkin fazla ödenen sigorta primlerinin, Sosyal Sigortalar Kurumunca işverenlere ödenmesi halinde, işverenlerce hak sahiplerine ödenecek bu tutarların Gelir Vergisi Kanununun ücretin vergilendirilmesine ilişkin hükümleri çerçevesinde vergiye tabi tutulması gerekmekte, ancak fazla ödenen söz konusu primlerin işverenlere iade edilmemesi durumunda ise işverenlerin herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.”

Buna göre, Nisan ayında 4447 ve 4571 sayılı Kanun uygulamaları nedeniyle fazla hesaplanan sigorta primleri nedeni ile eksik hesaplanan gelir vergisi stopajı için ek veya düzeltme beyannamesi verilmesine gerek bulunmamaktadır.

Maliye Bakanlığının söz konusu açıklamasına göre, Nisan ayında fazla hesaplanan sigorta primi, Mayıs ayı ve sonraki aylara ait ücret bordrosu düzenlenirken, “sigorta primi işçi payı tutarı” sütununda mahsup edilerek düzeltilecektir.

Örneğin Nisan ayında üst sınır olan 577.350.000 TL üzerinden sigorta primi hesaplanan bir işçi için fazla uygulanan tutar olan (577.350.000-450.000.000=) 127.350.000 TL, Mayıs ayında 450.000.000 TL’lik üst sınırdan mahsup edilecek ve Mayıs ayında bu işçinin sigorta primi (450.000.000-127.350.000=) 322.650.000 TL üzerinden hesaplanacaktır.

Böylece hem Nisan ayında fazla hesaplanan sigorta primleri Mayıs ayında mahsup edilmiş olacak hem de Nisan ayında eksik hesaplanan gelir vergisi stopajı Mayıs ayında fazla hesaplanarak beyan edilip ödenmiş olacaktır.

SSK’nında bu yönde açıklama yapması halinde hem düzeltme sigorta bildirgesi hem de ek/düzeltme muhtasar beyannamesi verilmesine gerek kalmayacak ayrıca herhangi bir ceza veya gecikme faizi/zammı hesaplanması gündeme gelmeyecektir.

4. İşsizlik Sigortası Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

Yine 4571 sayılı kanunla 4447 sayılı İşsizlik sigortası Kanununun 46’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında değişiklik yapılmıştır. Sözkonusu kanunun 46’ncı maddesinin üçüncü fıkrasının eski ve yeni hali aşağıda yer almaktadır.

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 46’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklik:
Eski Metin	Yeni Metin
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 3 üncü maddesinde sigortalı sayılmayanlar ile sosyal güvenlik kuruluşlarından yaşlılık aylığı alıp da sosyal güvenlik destek primi ödeyerek ya da ödemeksizin çalışanlar bu Kanun kapsamına dahil değildir.	506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 3 üncü maddesinde sigortalı sayılmayanlar, sosyal güvenlik kuruluşlarından yaşlılık aylığı alıp da sosyal güvenlik destek primi ödeyerek ya da ödemeksizin çalışanlar ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu, 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu, 233 ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat kanunlarındaki hükümlerine göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre geçici personel statüsünde çalıştırılanlar bu Kanun kapsamına dahil değildir.
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49’uncu maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklik:
Eski Metin	Yeni Metin
İşsizlik sigortasının gerektirdiği ödemeleri, hizmet ve yönetim giderlerini karşılamak üzere, bu Kanunun 46 ncı maddesi kapsamına giren tüm sigortalılar, işverenler ve Devlet, işsizlik sigortası primi öder. İşsizlik sigortası primi, sigortalının 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 77 ve 78 inci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlarından, her ne ad altında olursa olsun ay itibarıyla ödenmesi mutad olanların brütü üzerinden, %2 sigortalı, %3 işveren ve %2 Devlet payı olarak alınır. Sigortalıya yapılan ödemelerin ay itibarıyla ödenmesi mutadolan ödemelerden olup olmadığı hususundaki tereddütleri gidermeye Bakanlığı yetkilidir.	İşsizlik sigortasının gerektirdiği ödemeleri, hizmet ve yönetim giderlerini karşılamak  üzere, bu Kanunun 46’ncı maddesi kapsamına giren tüm sigortalılar, işverenler ve Devlet, işsizlik sigortası primi öder. İşsizlik sigortası primi, sigortalının 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 77 ve 78 inci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlarından, % 2 sigortalı, %3 işveren ve %2 Devlet payı olarak alınır.

 

Yerverilen konularda ek bilgi istenildiğinde lütfen bizimle temasa geçiniz.

 

Saygılarımızla,

SİGMA

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

 

CCA